"Voetbalrobots gaan menselijke wereldkampioen verslaan"

Lees meer

"Voetbalrobots gaan menselijke wereldkampioen verslaan"

Wetenschapsfanaat Lieven Scheire (37) verheugt zich er enorm op dat hij volgende week in het Canadese Montreal weer verslag mag doen van zijn favoriete evenement: de RoboCup. “Ik was er direct verliefd op.” Een gesprek met de BV’er (Bekende Vlaming) en zoetjesaan ook al BN’er, die zich al vijf jaar inzet voor TU/e-robotteam Tech United. Over onderbenutte mediakansen, de ‘gigantische’ toekomstmogelijkheden van robotica, verschillen tussen zijn moederland en de noorderburen en over zijn grootste passie: wetenschapspopularisatie.

Het publiek, dat op een zomerse meidag naar het MetaForum is gekomen om de robots van Tech United in actie te zien op de fandag (fàndag, uit Lievens Vlaamse mond), gniffelt om zijn grap dat ‘het veel van een Belg vergt om een oranje sjaal om te hebben’. De fan van het eerste uur, die de sjaal met opdruk ‘Tech United wereldkampioen 2012’ sinds 2013 in zijn bezit heeft, gaat na zijn ludieke entree meteen op serieuzere toon verder als hij oprecht geïnteresseerd vragen stelt aan Tech United-teamlid Loy van Beek over de technische aspecten van de zorgrobots die buiten staan opgesteld.

Het laat precies zien waar de passies en kwaliteiten van de aimabele en welbespraakte Belg liggen: grappen maken en over wetenschap communiceren. Scheire heeft ‘altijd wel fascinatie voor wetenschap gehad’. “Mijn pa was ingenieur en als ik een vraag had, gaf hij de wetenschappelijke uitleg. En later op school heb ik heel snel gemerkt dat de bedrading in mijn hoofd juist ligt voor wis- en natuurkunde. Relativiteit en kwantummechanica waren voor mij openbaringen - zoals andere mensen dat kunnen hebben als ze Bach horen. Dat heeft me toen echt van mijn paard gebliksemd.”

Stand-up comedy

De keus om fysica te studeren lag dan ook voor de hand. Hij zou die studie echter niet afmaken, omdat hij al snel succes had met zijn comedygroep Neveneffecten. Stand-up comedy is volgens hem ‘de meest doorgedreven opleiding die je kunt hebben als je public speaker wilt worden’. “Het is een hoogtestage in een publiek leren aanvoelen en vasthouden. Je kunt je nergens achter verschuilen. De regels zijn duidelijk: als er gelachen wordt, is het goed. En als dat niet zo is, dan niet.” Met Neveneffecten trad hij op in theaters en kwam hij later op tv, waarbij hij menig Vlaming en ook Nederlander aan het lachen kreeg. 

De comedy staat inmiddels op een lager pitje, want “ik heb nu een belangrijker en urgenter gevoel bij wetenschap en technologiepopularisering. Het is maatschappelijk gezien belangrijk dat we gigantische voordelen halen uit onze verbeterde technologie. Aan de andere kant vind ik dat we enkele verantwoordelijkheden eens stevig onder de loep moeten nemen. We gaan in de toekomst zoveel kunnen dat we best beginnen nadenken wat we wel en niet willen.”

Relativiteit en kwantummechanica waren openbaringen. Dat heeft me echt van mijn paard gebliksemd

Lieven Scheire

Hij leverde al verschillende wetenschapsprogramma’s af en in zijn maandelijkse podcast, het Nerdland maandoverzicht, blikt hij met ‘medegepassioneerden’ terug op het wetenschapsnieuws van die maand. Geregeld gaat het dan over genetica, ruimtevaart en robotica. “Dat zijn echt wel de plekken waar het momenteel gebeurt. Robotica zit heel duidelijk net onder het oppervlak en over een paar jaar breekt het daar doorheen. Het is een ideaal moment om er nu al je blik op te richten.”

“Ik verwacht dat we eerst mobiele en multifunctionele robots in bedrijven tegenkomen als een soort promodingetje. In Japan is dat al zo, dan leidt Pepper je in een winkel rond. Daarna gaat het functioneel worden en komen ze in de winkel en bij ons thuis. De grote vraag is in welke vorm dat zal zijn. Je kunt nu al praten met je huis, “Alexa doe het licht eens uit”. We komen ook wel naar meer hardware in huis, een mobiele unit die koffie en een afstandsbediening brengt.” Quasi-komisch: “Enfin, er is geen grotere ramp dan als je in je zetel zit en je merkt dat je terug moet opstaan. Ellendig.” Lieven droomt ervan ‘dat voetbalrobots in 2050 de menselijke wereldkampioen verslaan’. “Ik zou er geld op inzetten. Als je ziet wat die Boston Dynamics robots allemaal doen tegenwoordig. Dertig jaar is een eeuwigheid in technologie. De smartphone is tien jaar oud, je hebt nog drie keer zo lang om aan die robots te werken.”

Tech United

Zijn interesse in robots bracht hem in 2013 bij Tech United. “Allemaal te danken aan de algoritmes van YouTube”, vermoedt hij. “Dat was in de periode dat ik spaceshuttlelanceringen live bekeek. Ik kreeg filmpjes aangeboden over de RoboCup die in Eindhoven zou plaatsvinden en ik was onmiddellijk verkocht. Ik dacht ‘dit is dé gelegenheid voor mij om er naartoe te gaan’. Ik heb Tech United aangeschreven; ik wil daar bij zijn, en ik ben presentator. Ze hebben me toen zeer warm ontvangen.” Het was het begin van de samenwerking, waarbij Lieven en Guy Vermeulen live verslag deden van de Tech United-wedstrijden tijdens de RoboCup en ze nabeschouwden in een ‘talkshow’. Ook op de fandagen van Tech United komt de 37-jarige Scheire geregeld opdraven.

 

Volgens de Vlaming heeft Eindhoven ‘veruit het beste mediateam van alle teams’. Gepassioneerd, en naarmate hij langer vertelt wordt het vurig, houdt hij een betoog over de mediakansen die wereldwijd onbenut blijven. “Als je tegen iemand de zin uitspreekt ‘ik ga naar het wereldkampioenschap voetbal voor robots’, halen weinig mensen hun schouders op. Het heeft gigantische appeal en er zit heel veel mogelijkheid in voor sciencecommunicatie naar een breed publiek.”

Robots beschadigen

“Buiten Tech United is niemand bezig met outreach - het is een heel academische aangelegenheid. Tijdens de RoboCup in Brazilië wilde een speler van het nationale team tegen die robots spelen en dat hebben ze toen tegengehouden, ‘want misschien beschadigen die robots’. Dat vind ik onbegrijpelijk! Al moet je een verzekering van tienduizend euro afsluiten - je haalt daar een veelvoud uit aan outreach en onderzoek. Daar ligt een technologie-populariserende goudmijn. De krantenkop ‘Arjen Robben wint van robotvoetbalteam’ laat niemand liggen. Dan sta je overal in de media.”
Die mogelijkheden zijn volgens hem voor het eerst echt benut tijdens de Eindhovense RoboCup. “Daarvoor was het lastig om er meer over online te vinden. Soms kwam er dan een half filmpje drie dagen later. Doodjammer. Maar in Eindhoven kon je online live de finale bekijken van een uitverkochte sporthal met geroep, geschreeuw, spreekkoren - echt de spanning van een voetbalwedstrijd tussen mensen.”
 

Lieven Scheire 'in actie' tijdens de RoboCup van 2014 in Brazilië. Video | Tech United.

RoboCup 2014 | Lieven in actie

Lieven Scheire 'in actie' tijdens de RoboCup van 2014 in Brazilië. Video | Tech United.

Hij geeft toe dat er nog wel iets moet gebeuren om het brede publiek aan te spreken. “De softwarebugs, het wachten tussendoor-dat is soms vervelend. Maar op momenten dat alles werkt zit je écht wel naar iets te kijken. Een RoboCupfinale heeft voor mij absoluut dezelfde spanning als een wedstrijd van België om de wereldbeker.” 

De kans dat een Belgisch universiteitsteam meedoet aan de RoboCup is  volgens de wetenschapscommunicator klein. “Ik ben stikjaloers op de technische universiteiten in Nederland, al ónze universitaire opleidingen zijn enorm theoretisch. De meeste studenten hebben honderd procent van hun aandacht nodig om daar doorheen te komen. Daar kun je geen projectwerk bij nemen, ik vind het een gigantisch gemis.”

Ik ben stikjaloers op de technische universiteiten in Nederland

Lieven Scheire

Scheire gooide zijn wetenschappelijke en cabareteske hengels al vroeg over de Belgische grens naar Nederland, waar hij onder meer panellid was bij het programma Proefkonijnen en recentelijk zijn kennis en kunde demonstreerde in afleveringen van de Big Escape.

Cultuurshock

“Het wennen om onder Nederlanders te zijn, is voorbij. In het begin wel hoor, iedere Vlaming heeft een cultuurshock in Nederland. En andersom ook. Als Belg sta je geweldig te kijken van de efficiëntie en de rechttoe-rechtaan aanpak van Nederlanders, maar je krijgt die directheid wel een beetje in je gezicht. In Vlaanderen is alles omfloerst en er is heel veel non-verbale communicatie. Als Vlaming moet je door die directheid heen en als je het doorhebt ga je anders communiceren.”

Een korte anekdote: “Ik heb de situatie echt meegemaakt dat ik moest vertalen tussen een Nederlandse en een Vlaamse vriend. De Nederlander nodigde ons uit mee uit eten te gaan en ik merkte aan alles dat mijn vriend het niet te laat wilde maken. Hij vond het te grof om nee te zeggen. Ik ben er toen echt tussen gaan staan om te zeggen dat het echt niet erg is als we nu naar huis gaan.”

Met zijn theatercollege over wetenschap en genetica gaat hij vanaf januari zowel in België als in Nederland op tournee. “Genetica is mijn nieuwe lievelingetje in de wetenschap. Daar zit een grote wauw-factor in; veel mensen vallen van hun stoel als ze horen wat er mogelijk is. Ik maak het interactief, vraag aan het publiek: mag het of niet. We weten zeker dat we binnen enkele jaren ons dna-profiel bij de huisarts hebben. En dan begin ik te vragen en uit te dagen. Mag de politie je dna hebben? Je verzekering? Ik overval mensen daarmee, het is een beetje schudden aan de boom.”

Lieven verleende ook zijn medewerking aan een TU/e-podcast, die binnenkort de lucht ingaat. Zijn interviews met verschillende onderzoekers en studenten aan onze universiteit zijn binnenkort te beluisteren via iTunes en verschillende TU/e-kanalen.

Ideaalbeeld

Uitgebreid vertelt Scheire over zijn plannen voor de wat verdere toekomst, maar ze zijn samen te vatten in één zin: “Het is mijn ideaalbeeld om in Nederland, Vlaanderen en Engeland op podium en tv te verschijnen met wetenschapsprogramma’s.” Maar allereerst naar de RoboCup in Canada, waar hij verslag zal doen vanaf het dak van een congrescentrum. Mét zijn oranje sjaal om.

Deel dit artikel via je socials