Na je dood “baanbrekend medisch onderzoek” mogelijk maken of jongeren helpen “innovatieve ideeën te ontwikkelen”? Vier jaar geleden al sloegen de universiteitsfondsen de handen ineen voor een gezamenlijke donatiecampagne. Die is nieuw leven ingeblazen bij de start van het academisch jaar met onder meer radiospotjes en krantenadvertenties.

Enkele jaren geleden merkten de fondsen al dat relatief weinig mensen ervoor kiezen om (een deel van) hun erfenis te schenken aan een universiteitsfonds. Mensen denken eerder aan goede doelen zoals de stichting KWF Kankerbestrijding of Artsen Zonder Grenzen.

“Onderwijs en onderzoek worden vaak gezien als overheidstaak en niet als goed doel”, vertelt Robbert Jan Feunekes van het Utrechtse universiteitsfonds. 

Noodfondsen en promotieplekken

De campagne richt zich vooral op het belang van wetenschappelijk onderzoek. Maar het geld kan bijvoorbeeld ook gaan naar noodfondsen voor studenten of onderzoeksplekken voor promovendi.

Bij een nalatenschap gaat het vaak om een specifiek doel dat voor de donateur belangrijk is, vertelt Feunekes. Denk aan een bepaalde ziekte of het onderwerp waarnaar iemand zelf onderzoek heeft gedaan.

Het Eindhovense universiteitsfonds UFe bespreekt met erflaters hun voorkeur voor een onderzoeksthema, vertelt hoofd Edith Snelders, “zoals sustainability of health.” De TU/e heeft ook enkele themafondsen: het Health Tech Fund en het Energy Tech Fund.

Vijf miljoen euro

De meeste nalatenschappen komen nu van mensen die aan de betreffende universiteit hebben gestudeerd of gewerkt. Vaak hebben ze een succesvolle carrière gehad, vertelt Feunekes.

TU/e-fonds UFe kreeg in 2023 een nalatenschap van het echtpaar Fred en Thea Philips (geen familie van) voor onderzoek naar medische hulpmiddelen. De erfenis, die in jaarlijkse bedragen wordt uitgekeerd, telt op tot ruim vijf miljoen euro. 

Botanische tuinen

Het ene jaar krijgen de instellingen meer geld binnen dan het andere. De Universiteit Utrecht krijgt dit jaar een nalatenschap van 75 duizend euro, specifiek voor de botanische tuinen. Maar vorig jaar ontving de instelling niets. 

Vorig jaar ontvingen vier Nederlandse universiteiten samen tien miljoen euro uit een erfenis: Wageningen, Tilburg, Twente en de VU Amsterdam kregen elk eenmalig 2,5 miljoen.

Harvard

Binnenkort komen de fondsen samen om de eerste reacties op de nieuwe campagne te inventariseren, vertelt Feunekes. “Het zijn geen enorme aantallen, maar ze zijn wel heel waardevol. Bij de vorige campagne ging het uiteindelijk om tientallen.”

In andere landen vormen nalatenschappen en andere donaties een veel groter onderdeel van de inkomsten van een universiteit. In de Verenigde Staten, bijvoorbeeld, is het veel gewoner om na je studie je voormalige universiteit financieel te steunen. Zo bestaat het vermogen van het prestigieuze Harvard voor miljarden dollars uit donaties en nalatenschappen.