Met LEGO bouwen aan reproduceerbaarheid van de wetenschap
Wil je dat je onderzoek reproduceerbaar is, dan moet je je werkwijze zorgvuldig documenteren. In de praktijk blijkt dat nog niet zo eenvoudig. Tijdens een LEGO-workshop ervaren TU/e’ers hoe lastig het is iemands werk te herhalen wanneer belangrijke informatie ontbreekt.
LEGO was vast het favoriete speelgoed van vele bouwkundestudenten. Vandaag mogen zij er in Vertigo mee aan de slag tijdens een workshop van het Research Data Management-team (RDM).
Dit team van LIS ondersteunt onderzoekers bij het zorgvuldig beheren, documenteren en archiveren van onderzoeksgegevens. De workshop laat wetenschappers in spe ervaren hoe belangrijk het is om gegevens en werkwijze goed vast te leggen. Want alleen dan kan een ander jouw onderzoek reproduceren.
Groepjes
Tijdens de workshop krijgen verschillende groepjes de opdracht om een auto te bouwen van LEGO. Al doende moeten zij opschrijven hoe zij te werk zijn gegaan. Die instructies laten zij achter voor het volgende groepje, dat de auto moet nabouwen.
Twee van de drie groepjes krijgen hulpmiddelen voor het documenteren van hun stappen. Het ene groepje krijgt een overzicht van de beschikbare LEGO-steentjes, het andere krijgt daarnaast ook een invulsjabloon voor stapsgewijze instructies.
Het derde groepje moet het zonder deze hulpmiddelen doen.
Zonder hulpmiddelen
Een van de aanwezige bouwers is promovendus Krista van Zandwijk. Zij krijgt geen hulpmiddelen. Voor haar op tafel liggen alleen een zakje LEGO-steentjes en het algemene instructieblaadje.
Na enig denkwerk besluit ze de instructies op te schrijven “als een soort recept”. Ze maakt een catalogus van alle gebruikte LEGO-stenen, tekent de verschillende aanzichten van de auto en maakt een stappenplan om de auto in elkaar te zetten.
Dit alles noteren kost veel tijd, en zonder hulpmiddelen is het moeilijker om gestructureerde instructies achter te laten voor de volgende groep.
Plan
Wanneer je als onderzoeker de onderzoeksgegevens, de werkwijze en de gemaakte keuzes vastlegt, kunnen anderen jouw werk reproduceren. Zo kunnen zij nagaan hoe je aan resultaten bent gekomen en controleren of gerapporteerde effecten daadwerkelijk bestaan.
Het helpt daarbij om vooraf een plan te maken hoe je deze gegevens gaat verzamelen en documenteren.
Niet vanzelfsprekend
Na een halfuur wisselen de groepen van plek. Aan de hand van de achtergelaten informatie beginnen de groepen ijverig met het nabouwen van de auto.
Al snel roept dat verwarde blikken en vraagtekens op: moet dit rode blokje aan de voor- of achterkant? Maakt de kleur van het steentje uit? Welk steentje wordt er precies bedoeld? De deelnemers merken nu hoeveel kennis ze als vanzelfsprekend beschouwden en daarom niet hebben opgeschreven.
Het lukt Van Zandwijk om de auto van het andere groepje, dat wel hulpmiddelen had, foutloos na te maken. De groep die aan de slag ging met haar instructies, slaagde hier niet in. Dat laat zien dat goede, gestructureerde documentatie nodig is om een onderzoek reproduceerbaar te maken.

Discussie