AI-bots als Gemini zijn geen betrouwbaar nieuwsmedium. Toch vertrouwen lezers op de snelle samenvattingen. Ze klikken steeds minder door naar de bron zelf, blijkt uit onderzoek van cybersecuritybedrijf Cloudflare. Ook Pew Research zag rond die tijd een halvering van het aantal doorklikkers.

In november stuurden vrijwel alle Nederlandse media een brandbrief naar de onderhandelende partijen. Daarin uiten ze hun zorgen over de macht en invloed van AI-bedrijven. De media dreigen opgegeten te worden door Gemini en al die andere kunstmatige samenvatters. De mediabedrijven vragen de overheid om bescherming.

Cursor

Hogeronderwijsmedia zijn niet bij deze brandbrief betrokken, maar ze hebben precies dezelfde zorgen. Hoofdredacteur Marieke Verbiesen van Cursor van de TU/e heeft de daling in bezoekcijfers door haar webhost laten onderzoeken. Die achtte het mogelijk dat AI-samenvattingen lezers ervan weerhouden om nog naar de bron te gaan.

Ook andere onderwijsbladen zien lezers verdwijnen. HOP sprak met Willem Andrée, hoofdredacteur van Resource van Wageningen Universiteit. Andrée mist websitebezoekers en ook hij wijt dat onder andere aan Google’s AI-antwoorden. “Ik maak me daar grote zorgen over.” 

Waarheidsvinding

Media staan niet te springen om openbaar te maken hoe dramatisch het beeld precies is, maar dat ze zich bedreigd voelen is duidelijk. AI-bedrijven gebruiken de media als bron, maar tegelijkertijd houden ze daarmee lezers bij diezelfde media weg. ‘Samen zorgt dit ervoor dat nieuwsorganisaties op grote schaal bereik en inkomsten mislopen’, schrijven ze in de brandbrief.

Andrée leunt als universiteitsblad niet zozeer op advertenties, maar hij wil wel graag dat zijn journalistieke producties gelezen worden. 

“Het is doodzonde dat we lezers verliezen aan AI. Bovendien wil je dat mensen hun informatie bij de bron vandaan halen, los van de vraag of het geld oplevert. Dat principe ondergraaft AI nu.”

Betaalmuur

Mediabedrijven vragen de Nederlandse overheid om Europese AI-regels in strikte wetgeving te vertalen. Daarmee kan ‘illegale scraping’ tegengegaan worden. 

Het lijkt erop dat sommige AI-bedrijven zelfs artikelen achter betaalmuren vandaan halen. Of content waarvan de auteur expliciet heeft gezegd dat deze niet in AI-databases opgenomen mag worden. 

Dat zag ook de New York Times, die een rechtszaak aanspande tegen enkele grote AI-bedrijven. Chatbots citeren soms woordelijk uit Times-artikelen die online alleen voor abonnees beschikbaar zijn en daardoor dreigen AI-bedrijven een cruciale pijler onder de democratie weg te concurreren, claimt de krant.

Die angst leeft ook onder Nederlandse media, blijkt uit de brandbrief. Door de grote techbedrijven verliest de samenleving haar greep op een “op waarheidsvinding gerichte en pluriforme informatievoorziening”. 

En: “Hoe minder ruimte voor journalistieke verslaggeving, hoe minder we weten wat er in ons land en in de wereld werkelijk gebeurt.”

Bescherming

Media kunnen zich een beetje wapenen. Er bestaat software die AI-robots (‘crawlers’) buiten de deur houdt. Cloudflare stelt deze gratis beschikbaar voor journalistieke media en het lijkt erop dat er in Nederland interesse voor is. 

Maar Cloudflare is uiteindelijk een commercieel bedrijf en het is bij techbedrijven altijd de vraag hoelang gratis precies gratis is.

Een andere oplossing is om zware betaalmuren op te tuigen of om helemaal van Google weg te blijven, overweegt Andrée van het Wageningse Resource. Maar kunnen nieuwe lezers je dan nog wel vinden? 

Andrée denkt dat er uiteindelijk toch regels moeten komen. “Van mij mag die Europese wetgeving hier snel ingevoerd worden. Het gaat zo verschrikkelijk hard. De tijd van toekijken is voorbij.”