Er zijn meerdere incidenten geweest de afgelopen weken in de labs in de TU/e-gebouwen Helix en Matrix. Vier daarvan zijn bekend bij Cursor. Zo werd 20 februari in Matrix een persoon blootgesteld aan een kaliumhydroxide-oplossing na het openen van een ventiel; de installatie stond onder overdruk. 

Op 24 februari ademde in Helix iemand dampen van zwavelzuur in; de glazen fles (uit 2004) waarin in het zuur bewaard werd, had een verzwakte bodem. Op 27 februari ontsnapte in hetzelfde gebouw koolmonoxide na vervanging van een drukreduceerventiel. En op 2 maart kwam onbedoeld een zeer giftige stof vrij: paraoxon. Wederom in Helix. 

Breed gedragen

Er is onderzoek gedaan naar de incidenten. “Deze onderzoeken bevatten persoonsgegevens en kunnen daarom niet worden gedeeld”, zegt TU/e-woordvoerder Ivo Jongsma. Doordat inzage niet mogelijk is, is niet vast te stellen of het aantal incidenten al dan niet is toegenomen, en of de ernst ervan is veranderd. 

Wat wel bekend is, is dat iedereen die in een lab werkt, verplicht is vooraf een veiligheidsinstructie te volgen. Toch zijn incidenten daarmee niet uit te sluiten, stelt chemicus Ivo Filot, die naast zijn wetenschappelijke werk ook deel uitmaakt van het bhv-team en van de faculteitsraad van Chemical Engineering and Chemistry (CE&C). 

“Er is een breed gedragen bewustzijn onder chemici dat ons werk per definitie risico’s met zich meebrengt en dat incidenten nooit volledig uit te sluiten zijn. Juist dit realistische besef vormt de basis van een sterke veiligheidscultuur”, zegt Filot.

Meldkamer

Op elk incident volgt een nabespreking met de hulpdiensten: het bhv-team van CE&C, de brandweer van de TU/e en de meldkamer van de beveiliging. Ook met de betrokkenen bij het incident wordt gesproken. Na de meetings stuurt de directeur van de faculteit een e-mail naar alle medewerkers om het veiligheidsbewustzijn te vergroten.

De genoemde incidenten in februari en maart zijn ook besproken met de Omgevingsdienst. Dat is een overheidsinstantie die in opdracht van gemeenten en provincies zorgt voor een veilige en gezonde leefomgeving.

Meldcultuur

In de wereld van de chemie zijn er strakke meldprocedures bij incidenten en ‘bijna-incidenten’, om het werken met gevaarlijke stoffen zo veilig mogelijk te maken. 

Het idee is dat optimaal wordt geleerd van incidenten, maar ook van de momenten waarop dingen bijna mis gingen. Filot vindt dat de meldingen ook getuigen van het feit dat medewerkers en studenten “niet bang zijn fouten toe te geven en deze actief te escaleren, in plaats van ze onder tafel te schuiven.”

Naast de instructies hoe je veilig werkt, is ook de toegankelijkheid van de labs onderdeel van de veiligheid. In Helix staan sinds ruim anderhalf jaar poortjes, zogenaamde speedlanes. Deze zijn geplaatst om de toegang tot de labs te regelen, nadat Cursor in februari 2023 ontdekte dat de controle op hierop tekortschoot. 

De poortjes werden in het najaar van 2024 geplaatst, maar zijn nog altijd niet operationeel. Dat komt door technische problemen, laat TU/e-woordvoerder Jongsma weten. 

De TU/e ontdekte donderdag 26 maart tijdens een test dat de kaartlezers bij de poortjes niet functioneren door een fout in een software-update. De verwachting is dat dit deze week nog niet is opgelost. De planning was om in april de poortjes bij wijze van pilot in werking te stellen, zodat de medewerkers kunnen wennen aan het nieuwe systeem. Momenteel kan de woordvoerder nog niet zeggen wanneer deze pilot exact van start zal gaan.

Branddeuren

Het gebouw is nu nog grotendeels vrij toegankelijk, maar de branddeuren die toegang geven tot de labs zijn afgesloten. Voor toegang heb je een campuskaart met autorisatie nodig, of een bezoekerspas. 

De branddeuren zijn gesloten sinds de ontdekking van Cursor, maar zijn eigenlijk niet geschikt om continu open en dicht te gaan. Het zijn deuren die normaliter open staan, en alleen automatisch dichtvallen bij een brandmelding. 

Daarom is gekozen voor de speedlanes. Zodra deze werken, gaan de branddeuren weer open. De toegangspoortjes vind je zowel op de begane grond van Helix bij de receptie, als in de gangen die leiden naar de labs. Hiermee worden delen van het gebouw beneden, zoals de kantine, dus ook niet meer algemeen toegankelijk.