- Mensen
- 4 min
- 26/02/2026
Studentengemeenschap Rojava als mini‑Koerdistan in Eindhoven
Geen gezamenlijk thuisland, wel een diepgewortelde saamhorigheid
Hun paspoorten verraden het niet, maar Koerden zijn het grootste volk ter wereld zonder eigen land. Ze voelen zich ontheemd maar vinden elkaar onder andere bij studentengemeenschap Rojava. Daar spreken de Eindhovense studenten Mir Yousif en Hasan Hussein hun ‘verboden taal’ en voelen ze zich thuis.
Het grootste volk zonder eigen natie leefde van oudsher in delen van Iran, Irak, Syrië, Turkije, Armenië, Georgië en Azerbeidzjan, een gebied dat Koerdistan wordt genoemd.
Turkije telt vandaag de dag met een aantal tussen de 15 en 20 miljoen nog altijd de meerderheid van de circa 45 miljoen Koerden in totaal. Een eigen staat – een autonoom Koerdistan – is de Koerden in het verleden al vaak beloofd, maar machthebbers hebben die belofte tot op heden nog niet ingelost.
De 1,5 miljoen Koerden in Europa, onder wie 70 duizend in Nederland, missen een eigen land om thuis te komen. Om die leemte een beetje te verzachten, zoeken ze elkaar op. Die verbinding met andere Koerden die hun taal en cultuur kennen en delen, helpt.
Rojava
Ook in Eindhoven wonen veel Koerden, al worden exacte cijfers niet bijgehouden. Er is zelfs een gemeenschap waar de studenten met deze achtergrond samenkomen: Koerdische Studenten Community Rojava.
Rojava is Koerdisch voor ‘zonsondergang’ en ook de naam van een regio in het noorden van Syrië. Dit deel van Syrië kent een autonoom bestuur dat grotendeels door Koerden wordt geleid, maar wordt niet erkend als onafhankelijke staat door Syrië of de internationale gemeenschap.
“Binnen de studentengemeenschap Rojava komen 140 mensen regelmatig samen”, weet Fontys-student Hasan Hussein die in het bestuur van Rojava zit. “Dan kletsen we in onze eigen taal – het Koerdisch – of volgen we taallessen, zingen we soms of debatteren we.”
TU/e-masterstudent Mir Yousif gaat graag naar de activiteiten. “Dat kletsen gaat overigens niet altijd even makkelijk: het Koerdisch kent heel veel dialecten.”
Als iemand aan hen vraagt waar ze vandaan komen, zeggen ze zelden ‘Koerdistan’. Het is een gebied in het Midden-Oosten dat niet erkend is als land, maar wel de plek is waar hun volk al duizenden jaren leeft.
De antwoorden die de studenten wel geven, verschillen. “Ik zeg vaak dat ik een Koerdische Irakees ben”, zegt Yousif. “En ik zeg dat ik uit Noord-Syrië kom. Dan weet eigenlijk iedereen uit de regio wel dat ik Koerdisch ben”, zegt Hussein.
Verboden taal
De studenten merken dat hun Koerdische achtergrond soms tot frictie leidt. Al hebben ze daar bij Nederlanders weinig last van. “Die reageren vrij neutraal als we onze afkomst benoemen. Met Turken schuurt het soms wel meer, gezien de historie.”
Koerden in Turkije
De gedeelde geschiedenis van de Turken en Koerden is complex. De Eerste Wereldoorlog was een breekpunt: een relatief vreedzaam samenleven binnen het Ottomaanse Rijk, veranderde in een gespannen relatie binnen de nieuwe Turkse republiek.
Bij de vorming van Turkije (1923) werd gekozen voor een nationalistische staat met één taal en identiteit, waardoor Koerden hun eigen taal, cultuur en identiteit niet langer mochten uiten. Dat leidde tot ongelijkheid en daaropvolgende opstanden. Sinds 1984 is dit conflict verhard door de gewapende strijd van de Koerdische Arbeiderspartij PKK. De Turkse staat nam militaire maatregelen in het zuidoosten van het land waar de meeste Koerden wonen.
“De oorspronkelijke missie van de PKK was het creëren van een eigen staat”, zo vertelt Turkije-historicus Tayfun Balçık in het VPRO-programma Onvoltooid Verleden Tijd (OVT). “In Turkije werd ontkend dat er überhaupt een volk bestond zoals de Koerden. Toen Turkije een republiek werd en zei: ‘vanaf nu zijn er alleen maar Turken in Turkije’, moesten ze wel iets met die bevolking. Ze probeerden Koerden naar het westen te deporteren. En er werden heel veel Balkan-Turken naar de Koerdische gebieden gestuurd om Turken te maken van de Koerden.”
Hussein en Yousif kijken verdrietig. “We voelen ons onderdrukt. De na de Eerste Wereldoorlog beloofde autonomie is ons nooit gegeven. In Turkije en Syrië hebben we niet dezelfde rechten als de Turkse of Syrische mensen. We mogen bijvoorbeeld geen Koerdisch spreken”, zegt Hussein. De Koerdische taal was verboden in Turkije tot 1991 en in Syrië tot 2011. Uitzenden in het Koerdisch was in Turkije verboden tot 2002. Volgens de Oslo-aanbevelingen zouden minderheden toegang moeten hebben tot onderwijs in hun moedertaal, in ieder geval op het basisschoolniveau. Ondanks het ondertussen opgeheven verbod op hun taal, melden veel ouders dat hun kinderen tot op de dag van vandaag geen taalles kunnen volgen in het Koerdisch – zelfs niet in de grootste steden van Turkije.
“Ik herinner me dat verbod levendig. Als kind sprak ik in Syrië ooit een ander jongetje in het Koerdisch aan, waarna hij me direct waarschuwde dat niet te doen. Dat was in Aleppo. Daar werd er strenger op gekeken dan in het Koerdische dorp waar ik vandaan kom.”
Yousif ziet dat het in Irak iets beter is. “Onze regering bestaat uit afgevaardigden van verschillende minderheden, dat is zo geregeld zodat iedereen een stem heeft. Ook Koerden zijn erin vertegenwoordigd.”
“Doordat we niet dezelfde rechten hebben in veel landen in het Midden-Oosten, voelen we ons ook niet verbonden met die naties”, legt Yousif uit. Ondanks de verschillen proberen ze wel de verbinding te zoeken met de mensen achter de nationaliteiten. “We hebben geen hekel aan de inwoners van welk land dan ook. Je kunt een gewone burger niet verantwoordelijk houden voor wat zijn regime doet.”
Islamitische Staat
Protesten in Nederland tegen geweld van Israël, Iran en Amerika krijgen ruim aandacht in de media, maar de Koerdische protesten veel minder. Waarom is dat zo? De Koerdische studenten Hussein en Yousif vragen zich dat af. Ze vinden het lastig dat er weinig kennis is over de geschiedenis en de actualiteit rond Islamitische Staat (IS) die hen aangaat.
Toch is er hier en daar op nieuwssites wel wat over te vinden. Door de jaren heen zijn er veel protesten door Koerden geweest, bijvoorbeeld tegen militair ingrijpen tegen hun volk door Turkije of voor een eigen staat.
Afgelopen januari zijn er in Nederland ook meerdere protesten geweest, bijvoorbeeld in Amsterdam en Den Haag. De studenten gaan ook naar zulke protesten om hun Koerdische volksgenoten te steunen. Begin deze maand was er ook een protest in Eindhoven.
De protesten zijn er al jaren, maar laaiden nu weer flink op door geweld tegen Koerden in Syrië. Dat zou onder andere worden gepleegd door strijders die op de hand zijn van de nieuwe Syrische president Ahmed al-Sharaa. De betogers zeggen ook dat duizenden IS-gevangenen zijn bevrijd door de huidige machthebbers in de regio. “Er is niks ten goede veranderd nu Assad weg is”, stelt Hussein.
NAVO
De Koerden streden rond 2015 mee met NAVO-troepen tegen Islamitische Staat, maar voelen zich vergeten door de VS en Europa nu de afgelopen tijd etnisch geweld tegen hen is opgelaaid. Tijdens een protest in Arnhem op 20 januari werd kritiek geuit op die internationale gemeenschap. Betogers stelden hier dat ze 20 duizend Koerden hebben verloren in de strijd tegen IS.
Ook Hussein en Yousif benadrukken deze verliezen en snappen niet dat het Westen hen zo de rug kan toekeren na de gemeenschappelijke oorlog tegen IS. Ze vinden het belangrijk mee te protesteren en hun stem te laten horen. “Stilzitten is geen optie”, vindt Hussein. “Het lijkt wel of de wereld niet doorheeft hoe gevaarlijk IS is, ik ben bang dat ze straks opnieuw zullen aanvallen.”
*Aan dit artikel zijn op 26 februari om 20:00 enkele bronnen toegevoegd die het taalverbod onderbouwen en de gevolgen tot op de dag van vandaag laten zien.
Discussie