
Van asielzoeker naar afgestudeerde: Avaz kijkt weer vooruit
TU/e-student die door zijn familie is verstoten, kan eindelijk zijn studie afronden
Het ene moment ben je masterstudent aan de TU/e en droom je van een creatieve carrière als architect. Het volgende moment sta je in de rij bij het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Dat overkwam Avaz, nadat zijn familie in Iran alle banden met hem had verbroken toen hij uit de kast was gekomen als homoseksueel. “Ik heb nog nooit zoveel stress ervaren.”
Avaz (zijn echte naam is bekend bij de redactie) zit in het laatste jaar van de master Architecture aan de TU/e. Anders dan zijn medestudenten heeft hij zich echter nooit volledig op zijn afstudeerproject kunnen richten. Nadat hij uit de kast kwam als homoseksueel, verbrak zijn familie in Iran alle contact met hem en trok ze ook haar financiële steun in. Sindsdien staat zijn studententijd vooral in het teken van één voortdurende strijd: ingeschreven kunnen blijven aan de universiteit.
Toen Cursor Avaz in januari sprak, vertelde hij over zijn penibele situatie. Als internationale student heeft hij maar beperkte mogelijkheden om geld te verdienen. Hij vreesde zijn plek aan de universiteit kwijt te raken en uiteindelijk ook zijn verblijfsrecht in Nederland te verliezen.
Nu heeft zijn leven, opnieuw vrij onverwacht, een positieve wending genomen. Maar de weg daarnaartoe was allesbehalve vanzelfsprekend.
Ter Apel
Begin dit jaar werd de situatie van Avaz steeds nijpender. De universiteit had hem al uitstel gegeven voor het betalen van zijn collegegeld en een eenmalige financiële bijdrage uit het noodfonds toegekend. De mogelijkheden om hem verder te helpen, raakten echter uitgeput.
Ondanks de hulp van de universiteit slaagde Avaz er niet in om rond te komen. Als hij zijn collegegeld niet kon betalen, dreigde hij uitgeschreven te worden bij de universiteit. Daarmee zou hij ook zijn verblijfsvergunning als student verliezen, waardoor hij Nederland zou moeten verlaten en terug zou moeten keren naar Iran.
Ik wilde helemaal geen asiel aanvragen. Ik ben hierheen gekomen om te studeren
Gezien zijn omstandigheden adviseerden medewerkers van de universiteit hem naar eigen zeggen om asiel aan te vragen. “Ik wilde helemaal geen asiel aanvragen. Ik ben hierheen gekomen om te studeren”, zegt hij zacht. Maar de gedachte dat hij terug zou moeten naar Iran, waar hij vanwege zijn homoseksualiteit gevaar zou kunnen lopen, was nog veel beangstigender.
En dus zat Avaz op een koude vrijdagmiddag in de trein naar Ter Apel. “Ik heb de hele reis gehuild.” De reis duurde enkele uren. Hij nam de trein naar Groningen en stapte daar over op de bus.
Een dunne deken, fruit en een tandenborstel
Tegen de tijd dat hij aankwam, begon het al donker te worden. Bij het aanmeldcentrum sprak hij een beveiliger aan. Die bekeek Avaz' opvallende verschijning – hij loopt er altijd onberispelijk gekleed bij, meestal in pak – en vroeg: “Bent u advocaat?”
Avaz schiet in de lach als hij terugdenkt aan dat moment en aan de absurditeit van de hele situatie.
De medewerkers keken nog verbaasder op toen ze naar zijn documenten vroegen en hij zijn verblijfsvergunning liet zien. “Wat doet u hier in vredesnaam?”, vroegen ze. “Dat is een lang verhaal”, antwoordde Avaz.
Na enige tijd in de rij te hebben gestaan om zich aan te melden, besefte Avaz dat er die dag niet genoeg tijd meer was om de procedure af te ronden. Hij kreeg te horen dat hij kon blijven slapen, in plaats van helemaal terug naar Eindhoven te reizen om de volgende ochtend opnieuw naar Ter Apel te komen.
Omdat hij weinig andere keus had, nam hij een klein pakketje aan met een dunne deken, wat fruit en een tandenborstel. Die nacht bracht hij door tussen asielzoekers uit allerlei landen.
Een compleet andere wereld
“Hoewel iedereen vriendelijk tegen me was, zat ik er mentaal helemaal doorheen”, vertelt Avaz. Via Teams stuurde hij een bericht naar zijn studieadviseur bij Vertigo, die hem altijd had gesteund. “Hoewel het vrijdagavond was, probeerde ze me gerust te stellen. Ze herinnerde me eraan dat ik sterk was, dat ik hier doorheen zou komen en dat alles goed zou komen.”
Toch was die nacht in het aanmeldcentrum een van de zwaarste ervaringen uit zijn leven. “Geografisch gezien was ik nog steeds in Nederland, maar het voelde alsof ik in een compleet andere wereld terecht was gekomen. Het was zo anders dan alles wat ik op de campus gewend was.”
Toen ik hoorde dat ik naar huis mocht, was ik zo blij dat ik de COA-medewerker knuffelde
De volgende dag waren medewerkers van het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) en de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) aanwezig. “Ze lieten me formulieren invullen en ondertekenen, maakten foto’s en namen mijn vingerafdrukken af. Ook vertelden ze dat ze niet zeker wisten of ik terug mocht naar mijn studentenwoning in Eindhoven.” Ze namen contact op met het hoofdkantoor van de IND om advies te vragen.
“Toen ze me uiteindelijk vertelden dat ik naar huis mocht, was ik zo blij dat ik de COA-medewerker die me het goede nieuws kwam brengen zelfs een knuffel gaf.”
“Ik klaagde altijd over mijn piepkleine appartement, maar toen ik thuiskwam, voelde ik me er meer dan ooit aan gehecht. Mijn eigen plek. Mijn vrijheid.”
Een surrealistische ervaring
Daarna was het afwachten. Maandenlang hoorde Avaz niets. Tot hij in juli werd uitgenodigd voor een gesprek bij de IND in Maarheeze. Wat volgde, was opnieuw een surrealistische ervaring.
“Ze stelden me ontzettend veel vragen, waarvan ik er veel niet begreep. Ze wilden precies weten hoe ik naar Nederland was gereisd. Ik vertelde dat ik met een studentenvisum naar Nederland was gekomen en hier dus niet illegaal verbleef. Waarom stelden ze me dan al die vragen?”
De medewerkers legden uit dat ze de vragen nu eenmaal allemaal moesten doorlopen. “Ze zeiden dat ze geen ervaring hadden met mensen zoals ik en eigenlijk niet goed wisten hoe ze met zo'n situatie moesten omgaan”, vertelt hij.
Crowdfunding
De hele zomer stond voor Avaz vooral in het teken van zijn afstudeerproject. Elke dag was hij vanaf half acht ‘s ochtends tot laat in de middag op Vertigo te vinden. Daarna ging hij rechtstreeks door naar zijn werk als fietskoerier voor een restaurant, waar hij tot in de avond maaltijden bezorgde.
“Ik wist nog steeds niet zeker of ik mijn studie wel zou kunnen afronden.”
Intussen had University Fund Eindhoven (UFe) het Student Emergency Fund opgezet, een noodfonds voor studenten die in financiële problemen komen. Als laatste redmiddel startte het fonds ook een crowdfundingactie voor vier studenten die in bijzonder kwetsbare omstandigheden verkeerden. Avaz was een van hen.
De actie bracht echter niet genoeg geld op. Avaz kreeg te horen dat het allerminst zeker was dat de universiteit zijn collegegeld zou kunnen betalen. “Ik wist dat de universiteit me op elk moment kon uitschrijven. Daarom wilde ik zo veel mogelijk vooruitgang boeken met mijn afstudeerproject. Dat was het enige wat voor mij nog telde. Daar stak ik al mijn energie in.”
Ik begon meteen te huilen. Ik kan niet beschrijven hoe gelukkig en opgelucht ik was
In september kreeg hij een e-mail van Edith Snelders, hoofd van het Universiteitsfonds. Ze vroeg of hij langs kon komen voor een gesprek.
“Mijn hele lichaam trilde. Elke dag was ik bang dat ik een e-mail van de universiteit zou krijgen met de mededeling dat ik werd uitgeschreven. Dan zou ik ook mijn studentenvisum verliezen. Ik was doodsbang dat ik weer terug zou moeten naar het aanmeldcentrum voor asielzoekers.”
Met bonzend hart liep hij naar haar kantoor. Daar kreeg hij te horen dat zijn collegegeld dankzij crowdfunding en externe financiering was betaald.
“Ik begon meteen te huilen”, vertelt hij. “Ik kan niet beschrijven hoe gelukkig en opgelucht ik was toen ik dat hoorde, na al die stress en onzekerheid.”
Wat er echt toe doet
Avaz is vastbesloten om het Universiteitsfonds terug te betalen, zodra hij een fulltimebaan heeft gevonden. Zo kunnen in de toekomst ook andere studenten in een vergelijkbare situatie op die steun rekenen. “Ik ben iedereen die me heeft geholpen ontzettend dankbaar. Ik voel een grote verantwoordelijkheid om iets terug te doen en zo veel mogelijk bij te dragen.”
Alles wat er is gebeurd, heeft zijn kijk op het leven ingrijpend veranderd. Hij is zich veel bewuster geworden van wat er werkelijk toe doet.
Door alles wat er is gebeurd, heb ik geleerd: doe nooit concessies aan je morele principes
“Weet je, ik ben alles kwijtgeraakt: mijn familie, al mijn bezittingen. Ik ben opgegroeid in een zeer welvarende omgeving, maar moest ineens eenvoudig werk doen en rondkomen van heel weinig geld om te kunnen overleven.”
“Maar door alles wat er is gebeurd, heb ik één ding geleerd: doe nooit concessies aan je morele principes. Het is makkelijk om vast te houden aan je overtuigingen als het leven je toelacht. Maar als je alles kwijtraakt, kom je misschien in de verleiding om alles te doen wat nodig is om te overleven. Ik ben er trots op dat ik trouw ben gebleven aan mijn waarden en nooit iets heb gedaan wat tegen mijn geweten inging, zelfs niet toen de nood het hoogst was.”
“Geef de hoop nooit op”
En er was nog iets wat hem op de been hield: de hoop.
“Geef de hoop nooit op. Soms is het niet meer dan een klein, flakkerend vlammetje. Maar juist dat vlammetje geeft je de kracht om door te gaan.”
In december zal Avaz eindelijk afstuderen. Hij kan weer vooruitkijken en dromen van een toekomst die dichterbij is dan ooit.
“Ik ben heel dankbaar dat ik hier mag zijn en dat de TU/e me de kans heeft gegeven deel uit te maken van deze gemeenschap. Er heerst hier veel openheid en er zijn ontzettend veel mogelijkheden voor mensen die bereid zijn een bijdrage te leveren. Ik vind het geweldig om daar deel van uit te maken.”
Reactie TU/e
"We bieden hulp aan studenten die in financiële problemen komen. Het eerste contactpunt is de studieadviseur en daarna de studentendecaan, die met studenten mee kan kijken welke opties er privé, bij de TU/e en daarbuiten zijn om die problemen op te lossen.
We hebben onlangs een groep Iraanse studenten kunnen helpen met het oplossen van hun financiële problemen, waar Cursor over geschreven heeft. Pas wanneer die mogelijkheden zijn uitgeput, kan, in uiterste gevallen, een asielprocedure ter sprake komen. Soms beginnen studenten zelf over dit onderwerp. In zo’n gesprek wijzen we altijd op de nadelen, en we verwijzen studenten naar organisaties waar ze meer informatie in kunnen winnen. Het gesprek over deze optie zal altijd informatief zijn en nooit een aanbeveling.
Dit kwam en komt sporadisch voor, hoewel we wel merken dat studenten hier vaker vragen over hebben als gevolg van spanningen en conflicten wereldwijd. We begrijpen dat een student die uiteindelijk voor deze weg kiest, in een onzekere situatie terechtkomt die extra spanning op kan leveren. Daar wijzen we dan ook op bij gesprekken over dit onderwerp.
We bieden uitdrukkelijk geen begeleiding bij een eventuele asielprocedure en geven hier geen advies in. Ook andere ondersteuning is in deze fase vaak niet meer mogelijk, omdat een student die deze keuze maakt zich veelal snel uitschrijft als student, om te voorkomen dat de financiële problemen nog verder oplopen.
We kunnen op individuele casussen niet reageren. Zoals hierboven gezegd, we snappen dat het overwegen en doorlopen van een asielprocedure veel druk kan zetten op iemand. We doen er binnen onze mogelijkheden alles aan om studenten te helpen. We gunnen al onze studenten de kans hun opleiding met succes te voltooien, en we hopen dat ze daarna een loopbaan kunnen beginnen in ons land. Maar als onze mogelijkheden als universiteit zijn uitgeput, en een student schrijft zich uit, kunnen we weinig meer voor ze betekenen, hoe pijnlijk dat ook kan zijn in schrijnende situaties."
Discussie