- Onderzoek
- 4 min
- 12/10/2026
AI tegen seks, drugs en geweld op de achterbank
Zelfrijdend openbaar vervoer is in opkomst, maar wie houdt passagiers in de gaten als er geen chauffeur meer is?
Misschien heb je er in het buitenland al eens een ritje in gemaakt: een bus of taxi zonder chauffeur. Maar wat als een medepassagier plots gewelddadig wordt, of zich op andere manieren misdraagt? Pavlo Bazilinskyy doet aan de TU/e onderzoek naar het voorkomen of desnoods bestrijden van dergelijke situaties, met behulp van AI.
Pavlo Bazilinskyy is universitair docent bij de TU/e-faculteit Industrial Design en hij houdt zich bezig met door AI aangestuurde interactie tussen geautomatiseerde voertuigen, de inzittenden daarvan en andere verkeersdeelnemers. Wellicht denk je nu: waarom is interactie nodig, die voertuigen rijden toch gewoon zelf’?
Ja, dat klopt. Maar een chauffeur heeft naast de taak om van a naar b te rijden ook een sociale functie. “Ook al mag hij je misschien wettelijk niet fysiek beschermen, alleen al zijn aanwezigheid werkt preventief tegen ongewenst gedrag”, weet onderzoeker Bazilinskyy.
In zelfrijdende voertuigen ontbreekt die aanwezigheid. “En camera’s hebben niet hetzelfde effect. Ze doen wel wát, maar er is meer nodig.”
Daarom kijkt Bazilinskyy met zijn onderzoeksgroep naar welke vormen van ongepast gedrag kunnen plaatsvinden in zelfrijdende voertuigen, en hoe deze met gebruik van AI te voorkomen of bestrijden zijn.
“Zeker in publieke zelfrijdende voertuigen zoals stadsbussen, gedeelde Ubers of shuttles op vliegvelden is dit belangrijk. Daar zitten veel verschillende mensen dichtbij elkaar.”
Zulke airportshuttles vind je bijvoorbeeld in Singapore en Hongkong. De chauffeurloze Ubers rijden – in samenwerking met Waymo – al rond in verschillende staten van Amerika zoals Dallas en Atlanta en China heeft autonome bussen, bijvoorbeeld in Jinan.
Wand
Ongepast gedrag kan heel uiteenlopende vormen aannemen, weet Bazilinskyy. Met zijn collega’s haalde hij al de internationale wereldpers. Onder andere BBC, Wired en The Times besteedden aandacht aan hun achtergrondonderzoek naar seks in zelfrijdende gedeelde taxi’s.
Bazilinskyy lacht ongemakkelijk als we het erover hebben. “Daar is zo op gefocust, maar het onderzoek is veel breder. Natuurlijk is seks op de achterbank van een gedeelde taxi niet wenselijk.”
“Stel je voor dat je daar zit, met je kleuter, en tegenover je begint een man zich te bevredigen. Dan wil je dat die situatie stopt. Maar hoe?” De onderzoeker kan zich wel enkele opties voorstellen.
“Bijvoorbeeld een wand die automatisch omhoog komt om de inzittenden te scheiden. Maar ook dat kan problemen geven: stel dat je kind tegenover je zit, naast die man. Een andere optie kan zijn dat het voertuig direct stopt, de deuren opengaan de politie wordt gebeld.”
Pornhub
Enkele collega’s van Bazilinskyy hebben uren op Pornhub ‘moeten’ kijken naar dergelijk gedrag – sommige creators filmen zichzelf graag tijdens seks op verboden plekken. Dit om te observeren wat er precies gebeurt en hoe zo’n situatie ontstaat, om vervolgens oplossingen ervoor te bedenken met AI.
“Maar we hebben ook heel andere scenario’s onderzocht. Denk aan drugsgebruik, waarna gevaarlijke naalden achterblijven, of aan mensen onder invloed die gewelddadig worden naar anderen. Of aan passagiers die wapens bij zich dragen.”
Onverwacht gedrag
Bazilinskyy is een realist. “Mensen doen nou eenmaal onverwachte dingen op onverwachte plekken, zeker als ze onder invloed zijn. Daar moet je iets op bedenken voordat je zelfrijdende voertuigen de weg op stuurt.”
Nu is daar in Nederland nog weinig ervaring mee, buiten een proef in Rotterdam, waar sinds 2025 een zelfrijdende bus van metrostation Meijersplein naar Rotterdam The Hague Airport rijdt. “In China en de VS zijn ze hier al veel verder mee. Maar voor dit probleem zijn nog relatief weinig oplossingen”, weet Bazilinskyy.
Wetgeving
De auto of bus laten ingrijpen is één ding, maar is er dan niet ook nieuwe wetgeving nodig? Dit zijn immers volledig nieuwe situaties, die nog niet voorkwamen toen de bestaande wetgeving voor openbaar vervoer werd gemaakt. Bazilinskyy denkt dat wetgeving zeker kan helpen, maar dat het niet zaligmakend is.
“Een strenge wet is iets wat pas na een incident impact heeft. Wij willen dat de situatie niet voorkomt of anders toch zo snel mogelijk stopt te bestaan.” Naast de functie van wetgeving voor gedrag van mensen, is er natuurlijk ook nog wetgeving nodig voor de regulatie van toekomstige oplossingen zoals die Bazilinskyy onderzoekt.
Ontwikkeling
Dat men in de VS en China veel verder is met de invoering van zelfrijdende voertuigen, komt omdat de regels voor ontwikkeling van AI daar soepeler zijn, meent Bazilinskyy. “We hebben hier wel een AI Act, maar eigenlijk geen AI-industrie. Dat is toch ironisch. We hebben wel Mistral, maar internationaal gezien zijn die niet echt groot.”
En hij verwacht dat de EU gebruik van AI in wetenschappelijk onderzoek alleen maar strenger gaat reguleren. “Dan wordt het moeilijk om nog op hetzelfde niveau als China en de VS te komen.”
Wereld veroveren
Ondanks de risico’s van zelfrijdende taxi’s en bussen, ziet Bazilinskyy wel dat deze vorm van vervoer de toekomst is. “Er is een groot tekort aan chauffeurs. En de cijfers wijzen uit dat zelfrijdende voertuigen veiliger rijden dan menselijke bestuurders.” Een recent onderzoek in Nature Communications ondersteunt dit.
Zo blijkt dat autonome voertuigen over het algemeen minder vaak betrokken zijn bij ongevallen dan door mensen bestuurde auto’s. Maar er zijn ook kanttekeningen: de zelfrijdende auto’s uit het onderzoek presteerden minder goed in bochten en bij donkere situaties en schemering. En van het publiek dat ze moet gaan gebruiken, voelt de meerderheid zich momenteel nog niet veilig in een zelfrijdende auto of bus.
“Maar we moeten wel hard aan de slag om dit soort nieuwe risico’s, veroorzaakt door passagiers, snel te stoppen”, grijpt Bazilinskyy terug naar zijn onderzoek. “Want dit type vervoer ontwikkelt zich razendsnel, en zal ook in Nederland sneller gewoon worden dan we denken.”
Discussie