“Sinds AI er is, vraag ik niemand meer om hulp”

AI als studietool: helpt het studenten om de stof beter te begrijpen?

Voor sommige studenten is generatieve AI dé ideale privéleraar: dag en nacht beschikbaar, nooit geïrriteerd en altijd bereid om een moeilijk concept uit te leggen. Maar wie het moeilijke denkwerk uit handen geeft, loopt ook risico’s.

Met één prompt verandert een AI-chatbot in een persoonlijke studiebegeleider. De chatbot geeft binnen seconden extra uitleg, genereert oefenvragen en helpt je stap voor stap bij het oplossen van opdrachten. Generatieve kunstmatige intelligentie (GenAI) kan uitgroeien tot een krachtige studietool. Maar of studenten er echt beter van leren, hangt af van hoe zij de technologie inzetten.

De tool kan bijvoorbeeld helpen moeilijke concepten sneller te begrijpen. Wanneer AI het denkwerk overneemt, bestaat echter het risico dat studenten de stof minder diepgaand begrijpen en minder goed zelfstandig kunnen toepassen. Intensief AI-gebruik kan bovendien ten koste gaan van sociaal contact, doordat studenten minder met elkaar overleggen of samenwerken.

Cursor vroeg achttien TU/e-studenten naar hun visie op en ervaringen met AI-gebruik voor hun studie. Vervolgens legde Cursor een aantal bevindingen voor aan Rianne Conijn. Als universitair docent aan de faculteit Industrial Engineering and Innovation Sciences onderzoekt zij hoe studenten AI kunnen gebruiken zodat het leren bevordert.

De antwoorden van de achttien studenten vormen geen representatieve steekproef, maar geven wel een inkijkje in hoe TU/e-studenten AI bij hun studie gebruiken en ervaren. 

Extra uitleg

Meerdere studenten geven aan dat AI hen helpt moeilijke concepten en opdrachten sneller te begrijpen. Doordat ze ChatGPT, Claude of Copilot het hemd van het lijf kunnen vragen, krijgen ze extra uitleg zonder dat ze daarvoor een professor nodig hebben.

Ik vind het moeilijk om hulp te vragen, dus voor mij is het echt een geschenk uit de hemel

Anas

Anas, student Computer Science, noemt AI de meest effectieve studietool die hij ooit heeft gebruikt. “Ik vind het moeilijk om hulp te vragen, dus voor mij is het echt een geschenk uit de hemel.”

Ook Conijn hoorde vergelijkbare ervaringen van studenten. Tijdens haar vak Behavioral Research Methods and Ethics mochten zij gebruikmaken van een speciale AI-tool die uitsluitend antwoord gaf op basis van het lesmateriaal op het onderwijsplatform Canvas.

 “Ze vonden het fijn om dingen op een andere manier uitgelegd te krijgen, vooral als ze zich schaamden dat ze iets niet begrepen of het spannend vonden om vragen te stellen”, vertelt Conijn. Daarnaast gaven studenten aan het fijn te vinden dat de AI-tool dag en nacht beschikbaar is. Maar die continue beschikbaarheid heeft ook een keerzijde.

Sociale aspect

“We weten dat een belangrijke factor in leren het sociale contact is. Al is het maar dat je ziet dat je medestudenten het soms ook moeilijk vinden”, vertelt Conijn. Wanneer je alleen nog maar AI om hulp vraagt, verdwijnt dat contact. Dat is volgens Conijn schadelijk. “We zien dat mensen die samen studeerden over het algemeen langer volhouden, blijer zijn en betere resultaten behalen.” 

Sinds AI er is, vraag ik mijn vrienden en docenten helemaal niet meer om hulp

Tugan

Tugan, masterstudent Data Science and Artificial Intelligence, studeert het liefst alleen. “Sinds AI er is, vraag ik mijn vrienden en docenten helemaal niet meer om hulp. Vroeger ging ik naar vragenuurtjes van docenten, maar tegenwoordig vraag ik AI altijd om hulp bij mijn studie.” Toch heeft hij het gevoel dat hij niet echt leert wanneer hij AI om uitleg vraagt.

Zelfregulerend leren

Plannen wat je gaat studeren, tijdens het studeren nagaan of je de stof begrijpt en achteraf reflecteren op je aanpak: volgens Conijn zijn dit belangrijke onderdelen van zelfregulerend leren. Vooral het controleren van je eigen begrip is van belang. Studenten moeten niet alleen informatie tot zich nemen, maar ook nagaan of ze de stof daadwerkelijk begrijpen en kunnen toepassen. 

Volgens Conijn is het belangrijk om tijdens het leren ‘wenselijke moeilijkheden’ te ervaren. Dat zijn moeilijkheden die het leerproces op korte termijn bewust vertragen, maar op lange termijn juist voor meer leerwinst zorgen. 

Ik heb spijt van mijn AI-gebruik. AI doet al het werk, waardoor je zelf niet leert

Emirhan

Wanneer AI een moeilijke opdracht vereenvoudigt en de oplossing laat zien, kan een student het gevoel krijgen de stof te beheersen. Maar verschijnt er een vergelijkbare vraag op het tentamen, kan het zijn dat de student de vraag niet zelfstandig kan oplossen.

Meerdere van de bevraagde studenten lijken op dit probleem te zijn gestuit. Zo vertelt Emirhan, student Electrical Engineering, dat hij AI niet langer gebruikt om opdrachten op te lossen. “Ik heb er spijt van dat ik het heb gebruikt om stap voor stap door de vragen heen te werken. De AI doet eigenlijk al het werk, waardoor je er zelf niets van leert. Het heeft me veel extra herkansingen gekost.”

Het heeft zeker invloed op je leerproces als je niet actief deelneemt aan het gesprek

Anas

Anas probeert bewust om te gaan met AI, want hij merkt minder te leren wanneer hij AI het werk laat overnemen. Hij benadrukt dat je actief betrokken moet blijven bij het gesprek met een AI-tool. "Het heeft zeker invloed op je leerproces als je niet actief deelneemt aan het gesprek."

Afhankelijkheid

Zeventien van de achttien bevraagde studenten vinden afhankelijkheid van AI of er minder door leren een van de risico’s van AI-gebruik. Volgens hen ontstaat dat risico vooral wanneer AI het moeilijke denkwerk overneemt. 

Volgens Conijn is er nog geen hard bewijs dat studenten daadwerkelijk afhankelijk worden van AI. Om dat vast te stellen, moet dit over een langere periode worden onderzocht. “Wat we wel zien, is een soort de-skilling (het verliezen van vaardigheden, red.). Als je veel dingen door AI laat doen, dan leer je niet hoe het moet zonder.” Wanneer studenten bepaalde taken steeds aan AI overlaten, ontwikkelen ze mogelijk onvoldoende vaardigheden om die taken zelfstandig uit te voeren.

Leren omgaan met AI

Conijn vindt niet dat studenten moeten stoppen met AI gebruiken voor hun studie. “Als je daardoor wel aan het leren bent, is er sowieso winst”, zegt ze. “Aan de andere kant weten we van sommige manieren van interacteren dat die op educatief vlak niet zo goed zijn.” 

We leven in een nieuw tijdperk waarin we moeten leren werken met AI in plaats van het te verbieden

Rinske

Of AI het leren bevordert of juist belemmert, daarover verschillen de studenten van mening. Over één ding lijken de meesten het wel eens: AI zal een rol blijven spelen in het onderwijs. De vraag is daarom hoe studenten en docenten de technologie op een goede manier kunnen inzetten.

Data Science-student Rinske verwoordt het zo: “We leven in een nieuw tijdperk waarin we moeten leren werken met AI in plaats van het te verbieden.”

Deel dit artikel