- Onderzoek
- 12/03/2026
KIVI-congres op de TU/e: bouwen aan een sterker Europa
Hoe ziet het Europa van morgen eruit – en welke rol spelen ingenieurs daarin? Die vraag stond centraal tijdens de Dag van de Ingenieur, de jaarlijkse bijeenkomst van KIVI, die woensdag plaatsvond op de TU/e. “Europa moet de tekening worden, niet de achtergrond”, pleitte rector magnificus Silvia Lenaerts. Er was ook koninklijk bezoek: de prinsessen Beatrix en Mabel reikten prijzen uit.
Een paar honderd ingenieurs, onderzoekers en studenten verzamelen zich op woensdagochtend in de Blauwe Zaal van het Auditorium voor De Dag van de Ingenieur. Het jaarlijke congres van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs (KIVI), brengt ingenieurs uit het hele land samen en tijdens het evenement worden twee prijzen uitgereikt: de Prins Friso Ingenieursprijs voor Ingenieur van het Jaar en de KIVI Engineering Student Team Award voor talentvolle studententeams.
Maar dit jaar klinkt ook een bredere vraag door: hoe kunnen ingenieurs bijdragen aan een sterker Europa?
Moderator Celina van den Bank, bouwkundig ingenieur en alumna van de TU/e, opent het programma en maakt meteen duidelijk waarom dat thema zo actueel is. In een wereld vol transformaties en geopolitieke veranderingen is de vraag urgenter dan ooit: hoe geven we vorm aan het Europa van morgen? Tijdens het congres staan daarom uitdagingen voor ingenieurs centraal op het gebied van mobiliteit, digitalisering, defensie en energie.
Twee powervrouwen
Na deze aftrap geeft Van den Bank het woord aan twee “powervrouwen die iets bijzonders hebben gepresteerd”: TU/e-rector magnificus Silvia Lenaerts, de eerste vrouwelijke rector van de universiteit, en KIVI-president Diana van den Heuvel.
Lenaerts opent met een metafoor die knipoogt naar het congresthema Blueprint for a Stronger Europe. Ze legt uit dat het woord ‘blauwdruk’ afkomstig is van cyanotypie, een oude techniek waarbij een technische tekening op lichtgevoelig papier werd gelegd. Na blootstelling aan zonlicht kleurde de achtergrond diepblauw, terwijl de lijnen van de tekening wit bleven. “Precies het omgekeerde van hoe we nu printen”, zegt ze.
De vraag is volgens haar: wordt Europa van de toekomst de achtergrond of de tekening? “We zijn nu te vaak de achtergrond – en dat moet veranderen.”
Onmisbaarheid nastreven
Hierna zoomt Lenaerts in op de rol van technologie in de huidige geopolitieke werkelijkheid. Technologie is volgens haar allang niet meer neutraal. Wie beheert onze data? Wie controleert onze energienetwerken? Dat zijn geen puur technologische vragen meer, maar kwesties van soevereiniteit.
Deze nieuwe werkelijkheid vraagt volgens haar ook om een andere rol van ingenieurs. “Ze moeten het grotere geheel zien en begrijpen wat er op het spel staat.”
Volledige technologische onafhankelijkheid van Europa is volgens Lenaerts een illusie. “Wat we wél moeten nastreven, is onmisbaarheid.” Als voorbeeld noemt ze ASML: zonder de chipmachines van het Veldhovense bedrijf zou de wereldwijde chipindustrie stilvallen.
De sleutel ligt volgens haar in meer samenwerking binnen Europa. “We moeten over onze grenzen heen kijken en meer verbinding zoeken. Alleen zo kan Europa de tekening worden, in plaats van de achtergrond.”
Opschalen
Ook KIVI-president Diana van den Heuvel haakt aan bij de centrale vraag: hoe maken we Europa sterker in een wereld die sneller verandert dan ooit?
“Van conflicten in Oekraïne tot Iran – we zien hoe snel de realiteit kan kantelen. Ons systeem steunt op data en infrastructuur. We moeten onze onafhankelijkheid versterken en onze hele keten krachtiger maken.”
We moeten durven versnellen, opschalen, keuzes maken
Volgens Van den Heuvel is er genoeg kennis, maar draait het vooral om snelheid en efficiëntie om die grootschalig toe te passen. “We moeten durven versnellen, opschalen, keuzes maken.”
Ze sluit af met een duidelijke boodschap aan de zaal: “U staat aan de tekentafel van een sterker en veerkrachtiger Europa. Bouw slimmer, bouw aan de toekomst.”
Lot in eigen handen
Daarna spreekt Jeroen Dijsselbloem het publiek toe, voormalig Tweede Kamerlid, minister van Financiën en sinds 2022 de burgemeester van Eindhoven. Ook hij benadrukt dat de toekomst sterk leunt op technologie. “Geopolitiek en technologie zijn volledig met elkaar verstrengeld geraakt”, zegt hij.
Terwijl China een dominante positie heeft in grondstoffen, productie en technologie, beheersen Amerikaanse bedrijven de grote digitale platforms. De vraag is volgens Dijsselbloem hoe Europa in dat krachtenveld relevant kan blijven. “Als je niet aan tafel zit, dan sta je op het menu”, citeert hij oud-ASML-topman Peter Wennink. “Hebben we ons lot nog in eigen handen? Dat is volgens mij de kern.”
Dijsselbloem wijst op het belang van opschalen. Amerikaanse bedrijven worden succesvol met technologie die hier is ontwikkeld, merkt hij op. “We hebben goud in handen, maar we moeten beter worden in het snel naar de markt brengen en opschalen.”
Tegelijkertijd brengt die groei uitdagingen met zich mee. Eindhoven kampt met een forse woningcrisis. “Dat ga ik niet verbloemen”, erkent de burgemeester. Maar de groeiknop uitzetten is volgens hem geen optie. “Dan breiden bedrijven ergens anders uit, in de VS of Azië.”
“Het is fantastisch om een wereldspeler als ASML in de regio te hebben en hier verder te laten groeien”, vervolgt hij. Tegelijk vraagt die ontwikkeling om keuzes. Huisvesting is dan ook een belangrijk thema in de aankomende gemeenteraadsverkiezingen. Volgens Dijsselbloem is het niet de vraag óf Eindhoven moet groeien, maar hoe die groei in balans blijft.
Onbemande marinesystemen
In de middag worden er parallelle lezingen gehouden rondom de vier strategische thema’s: digitalisering, defensie, mobiliteit en energie. Binnen het thema defensie vertelt Bas Buchner van de Koninklijke Marine over de Taskforce Maritime Uncrewed, die zich richt op het sneller ontwikkelen van onbemande maritieme systemen, zoals drones die ingezet kunnen worden boven én onder water.
“We moeten met elkaar kennis opbouwen en snel aan de slag om dit voor elkaar te krijgen, om voorbereid te zijn op de toekomst”, zegt hij. Het doel is dat deze systemen samen met bemenste eenheden uiteindelijk een system of systems vormen, waarin ze effectief samenwerken en de slagkracht van de marine aanzienlijk vergroten. Zo wil de marine van de toekomst voorbereid zijn op dreigingen zoals mijnen, drones en raketten.
Semicon
Tijdens de sessie over digitalisering vertelde Bart Smolders, wetenschappelijk directeur van het TU/e-instituut Casimir, over de strategische kansen in de halfgeleidersector. Volgens Smolders wordt zogeheten heterogene integratie in de toekomst cruciaal: het combineren van elektronica met andere technologieën zoals fotonica, quantum en spintronica.
“Deze aanpak kan hogere prestaties, energie-efficiëntie, compactere systemen en nieuwe toepassingen mogelijk maken”, legt hij uit. Hoewel nog veel onderzoek nodig is om de verschillende technologieën betrouwbaar en efficiënt te integreren, liggen hier volgens Smolders grote kansen voor Nederland en Europa, vooral voor start-ups.
Moed
Door alle sessies heen klinkt een duidelijke boodschap: het gaat niet alleen om de kennis die we hebben, maar om hoe we die strategisch inzetten. Of Europa uiteindelijk de tekening of de achtergrond wordt, hangt af van de keuzes die nu worden gemaakt. “Ingenieurs spelen daarin een sleutelrol”, zegt Van den Heuvel. “De vraag is niet of we de technologie hebben – maar of we de moed hebben om haar te gebruiken.”
Martijn Otten en Project MARCH bekroond
Tijdens de twaalfde uitreiking van de Prins Friso Ingenieursprijs is Martijn Otten uitgeroepen tot Ingenieur van het Jaar 2026. De prijs werd uitgereikt door KIVI-president Diana van den Heuvel en Prinses Mabel, in aanwezigheid van Prinses Beatrix. Otten werd gekozen vanwege zijn werk aan projecten zoals Aquadrones voor risicovolle missies, geavanceerde productielijnen in Oekraïne en roboticasystemen. Hij volgt hiermee Meike Nauta op, die vorig jaar de prijs in ontvangst nam.
Op dezelfde avond ontving Project MARCH van de TU Delft de KIVI Engineering Student Team Award. Het team ontwikkelt opensource-exoskeletten voor mensen met een dwarslaesie. Dankzij deze gemotoriseerde robotpakken kunnen mensen met verlamming weer bewegen. Het team werd onderscheiden vanwege de multidisciplinaire aanpak en de nauwe samenwerking met patiënten en revalidatie-experts. De andere genomineerden waren Formula Student Team Delft, dat raceauto’s bouwt, en EduQuation van de TU/e en Fontys Hogeschool, dat quantumconcepten uitlegt via videogames, virtual reality en bordspellen.
Discussie