- Student
- 21/10/2026
Bijbaan | Fares telt midden in de nacht vleermuizen
Je kunt Fares Abuelhassen ’s nachts tegenkomen, zittend op een klapstoeltje, turend naar dakpannen en luisterend naar ultrasone geluiden. Want als bijbaan heeft de Applied Physics-student een job als veldonderzoeker, met als specialisatie vleermuizentellen. Het verdient goed, maar anders zou de natuurliefhebber het ook met plezier doen.
Overdag leeft Abuelhassan in een totaal andere wereld dan in sommige nachten. Dan is hij zijn masterscriptie aan het afronden in Flux. Ook leuk, maar nog fantastischer vindt de student wat hij tussen zonsondergang en zonsopkomst mag doen voor ZIJN R, het bedrijf dat voor woonbedrijven inventariseert welke dierlijke en beschermde huisbewoners hun panden hebben.
Dat kunnen huismussen, gierzwaluwen, zwarte roodstaarten en vijf vleermuissoorten zijn. Het staat in de wet dat woningbouwverenigingen in Nederland een inspanningsplicht hebben om te inventariseren of er dierlijke huisbewoners zijn in panden waar zij willen verbouwen of verduurzamen. Deze dieren wonen graag in warme, holle ruimtes zoals spouwmuren of onder dakpannen en zonnepanelen. Als er een kier is, zo breed als een voeg en zo lang als een pink, kan een vleermuis er al door.
De tellingen vinden plaats soms wel vijf jaar vòòr de spouwmuren gevuld of dakpannen vervangen gaan worden. Als er beschermde diersoorten zijn, heeft het woonbedrijf zodoende jaren de tijd om kieren geleidelijk op te vullen en vleermuizen of zwaluwen tegelijkertijd - met kasten - naar andere plekken te lokken.
Rode Zee
Zijn hele leven al houdt Abuelhassan van de natuur. Het begon in Egypte waar hij werd geboren en opgroeide in Hurghada, een stad aan de Rode Zee. “Ik zag daar jaarlijks de ooievaarstrek, dat vond ik zo indrukwekkend”. Nadat hij als negenjarige naar Sittard-Geleen verhuisde, bracht zijn Limburgse oma hem nóg meer liefde voor vogels bij en werd hij - net als zij- lid van Vogelwacht Limburg.
Niet gek dat jaren later op Insta de vacature van ecologisch veldonderzoeker van zwaluwen, huismussen en vleermuizen zijn aandacht trok. De student voegde bij zijn sollicitatie het artikel dat hij toevallig schreef voor N! (blad van studievereniging Van der Waals) over vleermuisdetectoren. Hij werd snel aangenomen door ZIJN R.
ik zit de hele nacht op een stoeltje naar dakgoten en nokpannen turen met een batdetector in de ene hand en een telefoon met de meldingsapp in de andere
Deze zomer mocht hij gemiddeld tweemaal per week in een groep van collega’s aan het werk in Eindhovense wijken of dorpen als Budel-Schoot, Steenbergen, Loon op Zand. De hoofdvraag: zitten er vleermuizen in een gebouw?
“Dan zit ik de hele nacht op een stoeltje naar dakgoten en nokpannen turen met een batdetector in de ene hand en een telefoon met de meldingsapp in de andere. Soms roept het vragen op van bewoners. Een keer kwam een man om te vragen waarom ik al uren naar het raam van zijn moeder keek. Maar ik kon het gelukkig goed uitleggen, én ik draag een geel hesje van het bedrijf. Daarna kreeg ik een kop thee van ze.”
Activiteit
Tijdens een dienst is er telkens een uur waarop je intensief moet opletten. In de schemering - die drie kwartier waarin het nacht wordt - vliegen vleermuizen uit om te jagen op voedsel. Dat gebeurt zonder geluid, heel snel valt een vleermuis als het ware vanonder een dakgoot of uit een spouwmuur naar beneden. Dan moet Abuelhassan heel goed opletten.
In de ochtenddienst, bij zonsopkomst is het makkelijker de vleermuizen te spotten. “Dan gaan ze eerst zwermen, in groepen wat vliegen rondom de gevels. Het kan wel vijf minuten duren voor iedere vleermuis uiteindelijk naar binnen is. Het lijkt een sociaal gebeuren waarin ze volgende generaties leren wat goede slaapplekken in een gebouw zijn.”
Altijd zijn ze met meerderen aan het werk. Ook dat geeft een extra pluspunt aan zijn bijbaan. “Mijn collega’s zijn, laat ik het zo zeggen, unieke mensen. Ik kom nu in aanraking met een giraffenverzorgster, een marinier die veertig jaar in het leger gezeten heeft en mensen die overdag wiskundeleraar zijn ofzo. Totaal andere beroepen en perspectieven. Daar rijd je dan midden in de nacht mee naar een vreemde plek om vleermuizen te tellen. Ik vind het wel eens jammer dat we op de universiteit in een bubbel zitten. Ik heb nu veel geleerd over mensen met heel andere daginvulling.”
“Werktijden zijn magisch maar niet praktisch”
En dan zit je daar, terwijl bijna alle andere mensen slapen. “Maar hoe moe ik dan ook ben, om vier uur ’s nachts bijvoorbeeld, het is geweldig dat dieren op me af komen. Vleermuizen vliegen op mij af, ik trek met mijn warme lijf en lichtje van apparatuur namelijk muggen en motten aan. Ook wezels, marters en andere nachtdieren komen op me af, soms stapt er een kat op mijn schoot. Je kunt zeggen dat de werktijden niet praktisch zijn, maar ze zijn wel magisch.”
Afluisteren
Mensen kunnen horen tot 20.000 Herz. Vleermuizen maken echogeluid boven de 20 K Herz . “Wij gebruiken een batdetactor. Dat is een microfoon die utrasoon geluid hoorbaar kan maken voor menselijke oren. Ja, de nacht klinkt heel rustig - tot je zo’n ding gebruikt. Dan hoor je ook van verre elektrische auto’s, kattenverschrikkers en elektriciteitsdozen en óveral vleermuizen.”
Daarom heeft hij zichzelf sinds april goed moeten trainen in geluidsherkenning. Iedere soort klinkt anders en bepaald gedrag heeft eigen een klank. Een vleermuis kan klinken als een natte scheet, “sorry dat ik het zo zeg”, als hij baltst. Met zijn rare piepjes en gekraak klinkt de hoefijzerneusvleermuis in de mergelgrotten in Limburg als een alien. Weer een andere soort maakt geluid als een tapdanser. Abuelhassan kan het geluid van een vleermuis die een mug hapt onderscheiden van een vleermuis die wegvliegt of met baltsgeluiden een partner zoekt.
Winterslaap
Het is seizoenswerk en nu de vleermuizen gaan rusten, is deze bijbaan voor Abuelhassan ook even afgelopen. Vleermuisvrouwtjes overwinteren – soms met honderden tegelijk- in een andere ruimte dan de mannen. De mannen hebben hen al zaad gegeven bij het afscheid nemen. “Er is sprake van een uitgestelde bevruchting, pas in het voorjaar als de vleermuisinnen weer actief zijn, vindt de werkelijke bevruchting plaats. Zo wonderlijk!”
Fares, 24 jaar, masterstudent AP, vleermuisteller
Hoeveel uur per week?
“Minstens twee diensten van minstens vier uur deze zomer.”
Wat verdien je?
“Ik krijg per dienst van vier uren twee uur extra uitbetaald. Voor reistijd en omdat het nachtwerk is. En het uurloon is 18 euro.”
Waar spaar je voor?
“Leefgeld. En wat overblijft is voor de uitzet wanneer ik ga samenwonen met mijn vriendin.”
Wat zet je op je CV?
“Dat ik me inzet voor soortenbehoud door beschermde diersoorten te inventariseren. Daarnaast leerde ik ‘project management’ - omdat ik een derde van de diensten de hele inventarisatie leidt.”
Stomst?
“Dat ik moet proberen niet in slaap te vallen. Is me eenmaal overkomen, toen maakte een collega me wakker. En ik kan vaak niet met openbaar vervoer naar mijn werk.”
Leukst?
“Dat ik midden in de nacht in een totaal andere wereld mag stappen. Zonder social media, gewoon in de natuur zijn, actief in het moment, luisteren naar vleermuizen. Dat verveelt niet.”
Discussie