- Campus
- 23/09/2026
Een paviljoen dat meebeweegt met de zon
Een opvallende nieuwe constructie is onlangs verschenen op het veld achter het Luna-gebouw: SOMBRA. Het paviljoen is ontworpen als een ode aan de zon en zal de komende maanden op de TU/e-campus te zien zijn. Maar SOMBRA is meer dan een blikvanger: het ontwerp is gemaakt om zich aan te passen aan veranderend zonlicht.
Wie over de campus loopt, heeft het misschien al gezien: het opvallende paviljoen achter het Luna-gebouw trekt behoorlijk de aandacht. De naam is SOMBRA – afgeleid van de Latijnse benamingen voor zon (sol) en schaduw (ombra).
Van Venetië naar de TU/e-campus
SOMBRA ontstond op initiatief van de bedrijven Metadecor, Airshade Technologies en Alumet en werd ontwikkeld in samenwerking met verschillende partners, waaronder de TU/e. Een van de betrokkenen is Bas Overvelde, hoogleraar bij de TU/e-faculteit Mechanical Engineering, die aan het project bijdroeg met zijn expertise in soft robotics.
Het paviljoen werd afgelopen zomer gepresenteerd tijdens de Architectuurbiënnale van Venetië en is nu op de TU/e-campus te vinden. Het blijft hier naar verwachting minimaal zes maanden staan. “Het wordt geen permanente installatie op de campus, omdat het juist de bedoeling is om het op verschillende plekken te laten zien", aldus Papachristou.
Zonnewende
“Het ontwerp is heel dynamisch”, legt Papachristou uit. “In de bogen zitten elementen van soft robotics. Daaraan zijn kleine, driehoekige panelen bevestigd, waarin zich luchtkamers bevinden.”
De zes bogen zijn geplaatst volgens de beweging van de zon. De bovenste en onderste bogen corresponderen met de stand van de zon tijdens respectievelijk de zomer- en winterzonnewende. De panelen zijn scharnierend bevestigd, waardoor ze afhankelijk van de hoeveelheid zonlicht kunnen openen en sluiten.
Wanneer de zon de constructie opwarmt, zet de lucht in kleine, in de bogen verborgen cilinders uit. Hierdoor ontstaat druk die de lucht naar een kleine luchtzak duwt die met een van de panelen is verbonden. Naarmate de luchtzak zich vult, trekt deze samen als een spier. Daardoor wordt een mechanisme geactiveerd dat het paneel dichttrekt.
Ode aan de zon
“Wanneer er dus veel direct zonlicht is, ontstaat er meer schaduw, waardoor het aangenamer wordt voor mensen die eronder zitten”, zegt Papachristou. “En wanneer er weinig zon is, openen de panelen zich weer, zodat je vrij door het paviljoen heen kunt kijken.”
Bijzonder is dat het hele systeem werkt op basis van natuurlijke fysische processen. “Het paviljoen heeft geen verbinding met internet, elektriciteit of elektronische apparaten – het beweegt simpelweg mee met de zon.”
Naarmate het zonlicht sterker of zwakker wordt, reageren de panelen daarop, bijna alsof het paviljoen ademhaalt. “Het is ontworpen als een soort ode aan de zon”, zegt Papachristou. Gedurende de dag verandert het zonlicht, en SOMBRA verandert met het licht mee.
Ontmoetingsplek
“We zouden het geweldig vinden als het paviljoen een plek wordt waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, lunchen en even tijd kunnen doorbrengen”, zegt Papachristou. “We hopen ook dat het gesprekken op gang brengt – dat mensen gaan nadenken over hoe innovatie ons kan helpen onze omgeving zo vorm te geven dat die beter aansluit bij onze behoeften.”
Dat idee sluit nauw aan bij het werk van het programma Smart Campus & Living Labs. “Het is onze rol om innovaties en ideeën die op de campus worden ontwikkeld zichtbaar te maken, maar ook om studenten aan het denken te zetten over hoe we onze campus beter kunnen maken. SOMBRA is daar een voorbeeld van.”
Voor Papachristou betekent dat ook dat je met een andere blik naar de campus kijkt en vragen stelt bij dingen die anders vanzelfsprekend lijken. “Waarom is de lift zo langzaam? Waarom zijn de collegezalen altijd zo vol? Waarom zijn er niet genoeg plekken om schaduw te vinden als de zon schijnt? We willen gesprekken hierover stimuleren en deze vragen vertalen naar innovaties op de campus”, zegt ze.
Discussie