De protesten in het hoger onderwijs tegen de oorlog in Gaza hebben voor Joodse studenten en medewerkers tot een ander klimaat geleid, staat in een rapport dat de Taskforce Antisemitismebestrijding gisteren heeft gepresenteerd. 

De vele pro-Palestijnse demonstraties en bezettingen aan universiteiten en enkele hogescholen gingen soms gepaard met geweld, vernielingen en bedreigingen. En ook met antisemitische of bijna-antisemitische leuzen. Mede daarom riep het kabinet-Schoof een taskforce in het leven.

De leden moeten zich dus buigen over antisemitisme en protest. Maar ze willen niet de indruk wekken dat ze protestacties met antisemitisme associëren, staat in het rapport. “Een gelijktijdig lopende taskforce gericht op antisemitisme in de Verenigde Staten had wel dit uitgangspunt.”

Leden van de taskforce zijn onder anderen: NS-baas en voormalig coalitieverkenner Wouter Koolmees, de Maastrichtse collegevoorzitter Rianne Letschert (tot ze informateur werd en de Utrechtse oud-rector Henk Kummeling haar verving), Chanan Hertzberger (Centraal Joods Overleg) en nationaal coördinator antisemitismebestrijding Eddo Verdoner.

Afzijdig

“Antisemitisme in Nederland neemt toe”, schrijft de taskforce in een rapport (dat trouwens ook over protesten en veiligheid op treinstations gaat). “Joden voelen zich de laatste jaren steeds vaker onveilig in onze samenleving.” 

Het rapport volgt op gesprekken met meer dan 120 mensen. Joodse studenten vertelden bijvoorbeeld dat hun steeds wordt gevraagd hoe ze over Gaza denken. Ze zijn al snel guilty by association als ze zich afzijdig houden. Posters van Joodse studentenverenigingen worden beklad. Sommigen worden uitgescholden voor kindermoordenaar of kankerzionist.

Joodse medewerkers hebben soortgelijke verhalen. “De Taskforce hoorde verschillende schrijnende getuigenissen, zoals het geweigerd worden bij de lunchtafel of niet meer betrokken worden bij teamactiviteiten.”

Hondenfluitje

De taskforce heeft het gevoel dat sommige demonstranten graag het randje opzoeken en leuzen gebruiken die als ‘hondenfluitje’ voor antisemitisme fungeren. Slogans als ‘Get rid of Zionist Scum’ of ‘Zionists not welcome here’ geven Joodse studenten vaak het gevoel “dat zij zelf niet welkom of gewenst zijn”. 

“De indruk bestaat dat een deel van de sympathisanten onbewust versluierde antisemitische retoriek overneemt, zonder te weten wat de impact daarvan is op Joden.”

Advies

Het advies van de taskforce luidt: universiteiten en hogescholen moeten duidelijker, vaker en publiekelijk opkomen voor Joodse studenten en medewerkers. Vertrouwenspersonen kunnen training gebruiken in het herkennen van antisemitisme. Laat deskundige vertrouwenspersonen in een landelijk netwerk hun expertise met elkaar delen.

Het TU/e-bestuur sluit zich aan bij de reactie van UNL op het rapport van de taskforce, en reageert in aanvulling daarop aldus: “We herkennen de zorg in het rapport en nemen die zeer serieus, en handelen daar ook naar. Veel van wat de commissie aanbeveelt doen we dan ook al. Zo blijven we in goed contact met alle groepen in onze community, waaronder onze Joodse gemeenschap.” 

“Komende week is er een dialoogsessie waarin mensen hun geluid en zorg kunnen delen en bespreken, en het College van Bestuur neemt hieraan deel. We vragen aan iedereen in onze community om – in lijn met onze CORe-waarden – bij te dragen aan dialoog, respect en empathie, vooral in tijden van conflict. Racisme en antisemitisme tolereren we niet.”

Zo zijn er meer adviezen, ook over de fysieke veiligheid. Op basis van ordemaatregelen en gedragscodes zou je studenten en medewerkers kunnen aanpakken die vaak de sociale veiligheid verstoren, meent de taskforce. Bestuurders zouden alle juridische kaders en bestuurlijke bevoegdheden in kaart moeten brengen.

Verder zouden de onderwijsinstellingen lokale campagnes tegen discriminatie en haat in het hoger onderwijs kunnen uitrollen, “waarin antisemitisme nadrukkelijk meegenomen wordt”. Ook zou bijvoorbeeld Studium Generale kennis over Joden en het Jodendom kunnen verspreiden.

En het kabinet? Dat moet “financiële, beleidsmatige en juridische ondersteuning” bieden voor het uitvoeren van zulk beleid.