Vrije studiekeuze blijft, wel werving 'nuttige' opleidingen

De talentstrategie van het nieuwe kabinet leunt sterk op zelfregie van onderwijsinstellingen: zij hebben toegezegd meer studenten te werven voor opleidingen die als strategisch belangrijk worden beschouwd. Daarbij richten zij zich ook op het buitenland.

De arbeidsmarkt is krap en verandert snel. Daarom presenteerde het kabinet vlak voor de zomer een talentstrategie. Het onderwijs wordt geacht meer mensen op te leiden voor sectoren met personeelstekorten en voor vier strategisch belangrijke domeinen: AI, veiligheid, energie en biotech. Nadat de minister van Onderwijs het beleid voor het eerst aankondigde, uitten studenten direct hun zorgen. Was de overheid van plan jongeren richting bepaalde opleidingen te sturen? Zouden zij bijvoorbeeld worden aangemoedigd om techniek te studeren in plaats van economie?

Zelfregie voor de talentstrategie

Daar lijkt geen sprake van te zijn. Maandag maakte het ministerie van Onderwijs bekend dat het een reeks voorstellen heeft ontvangen van het mbo, hbo en de universiteiten over hoe zij kunnen bijdragen aan de talentstrategie.

Volgens de instellingen kunnen zij al veel bereiken zonder nieuwe wetgeving of verplichte maatregelen. Enkele jaren geleden voerden zij zelfregie in om de instroom van internationale studenten beter te beheersen. Nu stellen zij een vergelijkbare vorm van zelfregie voor de talentstrategie voor. De minister heeft positief gereageerd op de voorstellen en gaat hierover verder in gesprek met onderwijsinstellingen en werkgevers.

Universiteiten: AI in alle opleidingen

Een nieuwe toezegging is dat universiteiten de curricula van alle opleidingen bekijken om vast te stellen of er voldoende aandacht is voor digitalisering en AI. Ook wordt van opleidingen verwacht dat zij opdrachten ontwikkelen waarbij studenten uit verschillende disciplines samenwerken. Daarnaast moet ondernemerschap een prominentere plaats krijgen.

Universiteiten vinden bovendien dat de vrije studiekeuze behouden moet blijven. Wel willen zij studenten vaker interesseren voor opleidingen in bijvoorbeeld techniek, zorg en onderwijs. Dat willen zij bereiken door deze opleidingen aantrekkelijker te maken en hun capaciteit uit te breiden. Opleidingen met tekorten die momenteel slechts een beperkt aantal studenten kunnen toelaten, zouden extra financiering moeten krijgen om te groeien.

Hogescholen nemen een vergelijkbaar standpunt in: zolang de vrije studiekeuze behouden blijft, zijn zij bereid verschillende maatregelen te nemen om studenten te interesseren voor energie, veiligheid, AI en biotech. Daarbij valt te denken aan nieuwe masteropleidingen en cursussen binnen deze sectoren. Ook zou praktijkgericht onderzoek aan hogescholen zich sterker op deze domeinen kunnen richten.

Omstreden taaltoets geschrapt

De bereidheid van de onderwijsinstellingen om mee te werken aan de uitvoering van de talentstrategie werd dezelfde dag beloond. Maandag maakte het ministerie van Onderwijs namelijk ook bekend dat de omstreden taaltoets uit het wetsvoorstel Wet Internationalisering in Balans (WIB) wordt geschrapt.

Daardoor blijven hogescholen en universiteiten zelf bepalen welke Engelstalige opleidingen zij aanbieden.