- Onderzoek
- 19/10/2026
Groenten en wiet kweken zichzelf, hier of op Mars
Wieger Wamelink, ecoloog van de universiteit Wageningen vertelt enthousiast over zijn futuristische kweekkast waarmee hij op de Dutch Design Week (DDW) staat. “Ik noem mezelf ook wel ruimtebouwer”, zegt ie met een grijns. “Deze autonome kweekkast wordt namelijk niet alleen ontwikkeld voor meer gemak hier op aarde, maar ook om te kunnen gebruiken op Mars en de maan.”
Als onderdeel van 4TU Design United staat Wamelink op de DDW met een autonome kweekkast. Samen met de TU/e heeft hij gewerkt aan een methode waarbij bijvoorbeeld groenten of bamboe kunnen groeien zonder arbeid. Je doet de zaadjes in de grond, de deur dicht en de kast doet de rest.
4TU Design United is een samenwerking van de vier technische universiteiten in Nederland (Eindhoven, Twente, Delft en Wageningen) voor ontwerponderzoek. Het opereert op het snijvlak van wetenschappelijk onderzoek, snel evoluerende opkomende technologieën en de veranderende behoeften en ambities van onze toekomstige samenleving. Enkele projecten van het collectief zijn tijdens de DDW te zien in het Klokgebouw.
Futuristisch
De kweekkast moet in de (verre) toekomst dus onder andere Mars en de maan gaan voorzien van vers voedsel. Tijdens een reis daarheen staan verse groenten en fruit normaal natuurlijk niet op het menu. “Wellicht wordt dat in de toekomst dus anders. Daarvoor hebben we grond nagebootst zoals die is op de maan en op Mars. Daarnaast zou deze technologie ook nuttig kunnen zijn voor landen met een woestijn. Daar is verbouwen op die extreem droge grond ook erg moeilijk.” Om te checken of de kast wel goed werkt, hebben ze ook een ‘controlebodem’ toegevoegd.
Gassen
In de kast vindt gasuitwisseling plaats. Daarvoor moest Wamelink de hulp inroepen van de TU Eindhoven. “Ik had daar geen kennis over, maar dat is wel erg belangrijk. Links gaat er lucht in, rechts weer uit. Dat is een precies werkje want planten produceren zuurstof en dat moet weg, anders krijg je een soort bom in deze kast.” Normaal zit de deur dicht en zou al die zuurstof opgesloten zitten, speciaal voor de tentoonstelling staat ie open.
“De zuurstof wordt nu afgezogen dankzij gasstromingstechnieken uit Eindhoven (faculteit Mechanical Engineering, red.). En zoiets moet heel precies gebeuren, want boven in de kast is de situatie van zuurstof anders dan onderin. En planten groeien, wat ook weer impact heeft op de gassituatie.”
Automatisch
De kast verzorgt het licht, temperatuur, water, voeding, koolstofdioxide en luchtvochtigheid zonder dat er een mens aan te pas komt. Dat scheelt arbeid en kans op fouten, naast dat het dus potentieel ook op andere planeten kan werken.
“Dat is best uniek, de kweekkasten die tot nu toe gemaakt zijn, daarvan moet je wel de deur openen. We – hij werkt in een groter team, red. - hopen over niet al te lange tijd zelfs een hele ‘dome’ te bouwen van kweekasten in Wageningen.” Als dat goed gaat, volgen ook domes in de woestijn en vervolgens zelfs een op de maan en op Mars. De echte proef op de som miljoenen kilometers hier vandaan.
Wiet
Links in de kast is nu wat tuinkers aan het ontkiemen. Maar je kunt er in principe alles in kweken, verzekert Wamelink. “Aardappels bijvoorbeeld, maar ook bamboe om kleding of meubels te maken. De mogelijkheden zijn eindeloos.” Wellicht zien enkele studenten nu dollartekens bij een volledig autonome kweekkast: kan er ook wiet in? “Ja, dat kan. Ik weet dat er ooit door studenten in het buitenland eens mee geëxperimenteerd is en dat lukte.” Een vers jointje op Mars of de maan behoort straks dus ook tot de mogelijkheden.
Discussie