door

“Moet ik nog beginnen aan een wiskunde-PhD?”

19/11/2026

Wat als, dankzij AI, je hele onderzoeksgebied plots op losse schroeven staat? Als een talentvolle student zich hardop afvraagt of er nog wel toekomst in zit? Wiskundigen van de TU/e besloten het AI-beest in de bek te kijken, en elkaar de moeilijke vragen te stellen.

“Moet ik nog beginnen aan een wiskunde-PhD?” is de vraag die een van onze masterstudenten laatst stelde. En inderdaad, sinds Open AI op 6 oktober 722 manuscripten publiceerde met daarin de oplossingen – of claims daartoe – voor 372 wiskundeproblemen, worstelen wiskundigen, junior- evenzeer als seniorcollega’s, met de vraag wat deze doorbraak betekent voor de toekomst van ons vak. 

Large language models (LLM’s) hebben een kracht ontketend die een jaar geleden bijna ondenkbaar was. Wiskundige problemen die zo goed als onoplosbaar leken, en die al decennia of langer open stonden, werden plotseling ontrafeld door agents van Open AI. De vraag in de titel vat de onzekere toekomst van het veld treffend samen. 

Wij, docenten in het SPOR-cluster in de faculteit Mathematics & Computer Science, hebben geen concrete antwoorden. Maar we wilden deze ontwikkelingen bespreken binnen ons cluster, met promovendi, postdocs, docenten en hoogleraren. We organiseerden een AI-forum met als doel om gezamenlijk te discussiëren over onze huidige werkwijzen, persoonlijke verwachtingen, en verdere stappen voor verantwoord gebruik van AI in de wiskunde. 

Het AI-forum vond plaats op 15 oktober. Vooraf vulden de deelnemers een enquête in. De bijeenkomst begon met presentaties gegeven door Jim Portegies (een van de opstellers van de Leiden Declaration), Jaron Sanders (die een AI-tool bouwde om zijn artikelen te redigeren), en Nils van de Berg (promovendus, die zijn persoonlijke bevindingen en vragen deelde). 

Ivo Stoepker presenteerde hierna de uitkomsten van de vragenlijst. Tot slot legden we de deelnemers dertien ja/nee-stellingen voor, en moesten zij kleur bekennen. Onder leiding van John Heijligers leidde deze aanpak tot een verhelderend debat tussen deelnemers met uiteenlopende meningen.

We delen graag enkele van de uitkomsten van de enquête. Er waren 36 respondenten. 75 procent van hen maakt, op zijn minst af en toe, gebruik van een LLM. Dat kan gaan om Copilot, via de TU/e-licentie, of een andere tool. Als belangrijkste struikelblokken bij AI-gebruik worden gezien: hallucinaties/onnauwkeurigheid (75 procent), privacy (>50 procent) en milieu-impact (circa 40 procent).

De respondenten denken vrijwel unaniem dat AI-skills onmisbaar zijn voor hun toekomstige loopbaan. Driekwart mist duidelijke richtlijnen over hoe en waar AI te gebruiken. De helft van de deelnemers voelt zich “vervangbaar” door AI, de andere helft voelt zich dankzij AI juist vaardiger in zijn of haar werk. 

En hier zijn enkele van de stellingen die tijdens het AI-forum voorbij kwamen: 

Een belangrijke oplossing is bewezen door een LLM en vervolgens gecheckt door Lean (een computerprogramma dat wiskundig bewijs controleert, red.). Maar: geen menselijke wiskundige begrijpt de onderbouwing. Vind jij dat de uitkomst dan bewezen is? 60 procent zei “nee”, de overige 40 procent zei “ja”.

Een proefschrift moet altijd volledig door de promovendus zelf geschreven worden, als toets voor diens wetenschappelijke ontwikkeling. Ja of nee? Hier antwoordde ongeveer 15 procent “ja”, 12 procent was neutraal en 73 procent zei “nee”. 

Zodra het bewijzen van stellingen een taak wordt voor AI, verandert wiskunde in de kunst om te begrijpen waarom stellingen waar zijn. Ja of nee? “Ja”, zei circa 70 procent, en de overige 30 procent vond van niet.

Zodra het stof is neergedaald, zal AI een gouden eeuw voor de wiskunde inluiden. Bij deze stelling was de verhouding tussen ja en nee bijna fifty-fifty. 

Tijdens de discussies kwamen veel interessante, onverwachte standpunten naar voren, die we in onze gewone dagelijkse gesprekken niet zouden horen. Of we ons nu wel of niet mogen verheugen op hoogtijdagen voor de wiskunde blijft de vraag, maar de meeste deelnemers lieten in elk geval weten blij te zijn dat ze hun zorgden konden delen. 

Het staat buiten kijf dat de publicaties van Open AI op 6 oktober de wiskunde ingrijpend hebben veranderd. En het gesprek over AI en wiskunde zal doorgaan; zo is er op 4 december een evenement bij het Centre for Mathematics and Computer Science (CWI) in Amsterdam, onder de noemer AI4Math Workshop “Shaping the Future of Mathematics with AI”.

Maar hoewel wiskunde nooit meer hetzelfde zal zijn, zullen de wiskunde en de wiskundigen evenmin verdwijnen. De samenleving heeft behoefte aan mensen met analytische vaardigheden, en wiskunde blijft een uitstekende manier om die vaardigheden te verwerven. Voor het toelichten van resultaten, het toetsen van wiskundige modellen en het verkennen van innovatieve onderzoeksrichtingen zullen ook in de toekomst goed opgeleide wiskundigen nodig blijven

Bovendien blijven het plezier van het inzicht en het streven naar analytische elegantie zeer gegronde redenen om wiskunde te bestuderen. Op basis van deze observaties durven we de vraag in de titel bevestigend te beantwoorden: “Jazeker, en de reis zal naar uitdagende mogelijkheden leiden!”

Door: Aida Abiad, Sem Borst, Jeanine Duistermaat, Remco van der Hofstad, Stella Kapodistria, Nelly Litvak, Rui M. Castro en Frits Spieksma van het Statistics, Probability, and Operations Research Cluster van de TU/e

NB: bij het schrijven van dit opiniestuk is geen AI gebruikt!

Beeld | iStock / Frenky 362

Deel dit artikel