Namens de TU/e zette Ines Lopez Arteaga, dean van het Bachelor College, afgelopen november haar handtekening onder een intentieverklaring. Vertegenwoordigers van acht andere grote spelers uit het voortgezet en het hoger onderwijs in Noord-Brabant en Limburg deden hetzelfde, en zo werd Onderwijsnetwerk Zuid Nederland een feit.

Het doel van het samenwerkingsverband is om de overgang tussen de middelbare school en het hbo of de universiteit voor nieuwe studenten zo goed mogelijk te laten verlopen. De partners steken daartoe in op drie niveaus: scholieren, leraren en beleid. Eindhoven School of Education (ESoE) gaat onderzoek doen naar het effect van de interventies. 

Vanuit het voortgezet onderwijs zijn de volgende partijen vertegenwoordigd in Onderwijsnetwerk Zuid Nederland: Brainport-scholen, Onderwijsregio Brabant Oost en Onderwijsregio Limburg. Die vanuit het hoger onderwijs zijn, behalve de TU/e: Tilburg University, Universiteit Maastricht (Faculty of Science and Engineering), Fontys Hogeschool, HAS Green Academy (Venlo) en Avans Hogeschool. 

Later breidt de focus zich uit naar andere vakgebieden, zegt Hueting: “Zoals economie, waarbij de Tilburgse universiteit de kar zal trekken.” 

Alle hens

Eerst is het echter alle hens aan dek in de techniek. Hueting: “Belangrijk speerpunt is dat we STEM-onderwijs aantrekkelijker maken voor doelgroepen die ondervertegenwoordigd zijn in de technische studies: meisjes en jongeren met een migratieachtergrond.” 

“Daar zit de potentie in Nederland, bij die groepen is echt nog wat te winnen.” Onderbenut talent noemt ze het: “Jongeren die het zouden kunnen, maar die toch niet kiezen voor een technische vervolgopleiding. Die zich bijvoorbeeld onzeker voelen en niet op de juiste manier worden gestimuleerd in het onderwijs.”

Zeven gemiddeld

Enthousiasmeren door te laten ervaren staat voorop, en de begeleiding is steevast in handen van studenten. Het Pre-TU/e-team telt twee vaste onderwijsontwikkelaars om de activiteiten inhoudelijk en didactisch verantwoord vorm te geven. 

“De ene is afkomstig uit het voortgezet onderwijs, de andere is ingenieur en komt van lerarenopleiding ESoE. Geen marketeers dus, maar professionals met inhoudelijke en didactische kennis.” 

Een van de onderwijsontwikkelaars binnen Pre-TU/e is Emily van Leemput. Ze ontwikkelt ook lessen voor 4TU.Schools, een platform waarvoor de vier technische universiteiten samen met het voorgezet onderwijs lessen ontwikkelen en die gratis aanbieden. 

De lessen zijn bewust vakoverstijgend, vertelt Van Leemput. “Op technische universiteiten zien we vaak verschillende vakgebieden samenkomen in onderzoek. In onze lessen koppelen we die vakoverstijgende onderwerpen juist expliciet aan monovakken op de middelbare school.”

Zo is er bijvoorbeeld de les ‘Wat hebben DNA en data met elkaar te maken?’, die gaat over dataopslag in synthetische DNA. “Daarbij gaan we in op wat data en DNA nou eigenlijk zijn. Allebei heel relevante concepten voor middelbare scholieren.” 

Voor die les ging Van Leemput langs bij een onderzoeksgroep binnen Biomedical Engineering, die haar voorzag van input. “Zo kunnen we heel geïnformeerd tot materiaal komen, waarin we de expertise van de universiteit laten aansluiten op de lesstof van de middelbare school.”

4TU.Schools bestaat bijna een jaar en heeft inmiddels zo’n zeventig gratis lessen ontwikkeld. 

Vrouwenelftal

Aansprekende onderwerpen vindt het team van Pre-TU/e binnen de TU/e, bijvoorbeeld bij studententeams, maar ook daarbuiten. Van Kollenburg: “We ontwikkelen nu een scholierenproject in samenwerking met het vrouwenelftal van PSV, dat gesponsord wordt door Female Tech Heroes.” 

Van Kollenburg merkt dat TU/e-docenten vaak ook enthousiast zijn om mee te denken en bij te dragen. Ze is er blij mee: “In elke faculteit hebben we een contactpersoon of outreach representative. Wie een tof onderzoek doet of een ander interessant idee heeft voor een scholierenproject, kan zich bij diegene melden.”

Vaksteunpunten

Mulders: “Elk vaksteunpunt heeft een coördinator op een van de hogeronderwijsinstellingen uit het netwerk. De TU/e heeft er twee.” Chemicus en vakdidacticus Wendy Sanders coördineert het vaksteunpunt scheikunde. “Zij onderhield al jaren op eigen initiatief zo’n netwerk, en doet daarin heel waardevol werk.” 

Mulders zelf coördineert het vaksteunpunt voor natuurkunde.  “Leraren kunnen met hun klas bijvoorbeeld proeven doen in het quantumlab op de campus.”

Onderwijsnetwerk Zuid Nederland heeft zich ten doel gesteld om een brede visie te ontwikkelen op de rol van AI in het onderwijs. Docenten uit voortgezet en hoger onderwijs gaan samen in gesprek over de grote invloed van AI op het onderwijs, waar zij allemaal in praktijk de voor- en nadelen van ondervinden.

Grafische rekenmachine

Leraren uit het voortgezet onderwijs hebben daarnaast ook behoorlijk nuttige input voor hun collega’s op de universiteit of het hbo, weet Mulders. “Onbewust denk je dat het middelbaar onderwijs nog precies zo is als toen je zelf naar school ging, dertig jaar geleden. En dus verwacht je dat eerstejaarsstudenten dezelfde bagage meebrengen als jijzelf destijds.”

In die tijd is er echter wel een en ander veranderd. “Wat het schoolvak natuurkunde betreft, is bijvoorbeeld de oude verplichting vervallen om ook wiskunde B te kiezen. Het vak is daardoor anders ingericht, zonder wiskunde B-rekenmethodes.”