Deze zondag wordt in Nijmegen alweer de Klokhuis Wetenschapsprijs uitgereikt, een jaarlijkse Nederlandse prijs voor boeiend wetenschappelijk onderzoek dat begrijpelijk en interessant is voor kinderen van 9 tot 12 jaar. Het doel van de prijs is wetenschap toegankelijk te maken voor een jong publiek, waarbij de winnaar een eigen aflevering van Het Klokhuis krijgt. Tussen de tien genomineerden staan dit jaar ook drie projecten waarbij TU/e-onderzoekers zijn betrokken.

Kostuums van karton

Een van de genomineerden is het project van Juliette Klink, nu masterstudent Innovation Management aan de TU/e. Tijdens haar bachelor Industrial Design ontwikkelde ze drie rokken van karton en vroeg dansers om erin te dansen. Vervolgens vroeg ze hen te rapporteren hoe dat voelde. “Een van de kostuums maakte het bijvoorbeeld lastig om hun armen te bewegen”, zegt Klink.

Ook liet ze computers naar de dans kijken om te bestuderen hoe de kleding de beweging beïnvloedde. Hiervoor ontwikkelde ze een programma waarmee een computer kan zien en meten wat voor invloed een kostuum heeft op je beweging.

Klink heeft zelf een grote passie voor dans. “Ik dans al bijna net zo lang als ik kan lopen”, zegt ze. In haar onderzoek bracht ze ontwerp en dans – haar twee grote passies – samen. “Ik probeerde te verkennen hoe kleding en lichaam met elkaar interacteren om nieuwe bewegingen te creëren en hoe je deze beweging op verschillende manieren kan waarnemen.”

Ze vindt het fantastisch dat ze genomineerd is, zeker omdat zij de enige genomineerde student is. “Ik vond het altijd heel leuk om naar het programma te kijken, dus het is heel tof om er nu zelf tussen te staan”, zegt ze. “Het inspireert me ook enorm om tussen zoveel gevestigde wetenschappers genomineerd te zijn.”

De kracht van aanraking

Het tweede project is een groepsproject van verschillende Nederlandse universiteiten, waaronder de TU/e. “We komen al jarenlang bij elkaar om de effecten van aanraking te onderzoeken”, vertelt Antal Haans, universitair hoofddocent bij de TU/e-faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences.

“Menselijke aanraking is een vanzelfsprekende en essentiële vorm van sociaal contact”, zegt Haans. “Toen deze vorm van contact wegviel door de strenge maatregelen tijdens de coronapandemie, hadden we het niet voor niets over ‘huidhonger’.” Het is bekend dat sociale aanraking verschillende positieve effecten kan hebben op spanning, stress en gezondheid. “Er zijn onderzoekers die aangeven dat je negen knuffels per dag nodig hebt om je goed te voelen.”

“Bij de TU/e kijken we binnen de groep Human-Technology Interaction of we technologie kunnen ontwikkelen voor aanraking op afstand”, vervolgt Haans. “Zo zou je elkaar bijvoorbeeld een virtuele knuffel kunnen sturen. Ook onderzoeken we of aanraking door robots dezelfde gunstige effecten kan hebben.”

Een belangrijke vraag in het onderzoek is hoe mensen precies reageren op aanraking. De onderzoeksvraag klinkt eenvoudig, maar het onderzoeksgebied is des te complexer. “Niet alle aanraking is positief. Dat kan niet alleen per persoon verschillen, maar ook afhankelijk zijn van de context”, legt hij uit. “Soms kan een aanraking er juist voor zorgen dat je nerveus wordt, bijvoorbeeld wanneer die als ongepast wordt ervaren of dominantie uitdrukt.”

Binnen de onderzoeksgroep Dutch Touch Society proberen de wetenschappers te achterhalen welke vormen van aanraking het beste werken en hoe die toegepast kunnen worden, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg. Zo zou aanraking patiënten kunnen helpen tijdens een spannend onderzoek of kunnen bijdragen aan het verminderen van pijn.

Een veilige plek voor vroeggeboren baby’s

Het derde genomineerde project richt zich op de zorg voor zeer vroeg geboren baby’s.  TU/e-onderzoekers Myrthe van der Ven (Biomedical Engineering) en Juliette van Haren (Industrial Design) werken samen met collega’s en het Máxima Medisch Centrum aan een couveuse waarin baby’s van 24 weken nog een tijd ondergedompeld kunnen blijven in kunstmatig vruchtwater. 

De couveuse bootst de omgeving van de baarmoeder na, zodat kwetsbare organen zich verder kunnen ontwikkelen. “Zo worden bijvoorbeeld de longen niet meteen aan lucht blootgesteld en krijgen ze meer tijd om te rijpen”, legt Van der Ven uit.