Opening collegejaar TU/e in teken van versterking Europa

Rector Silvia Lenaerts opende gisteren het collegejaar 2026-2027 van de TU/e met de traditionele druk op de knop en vuurwerk in de Blauwe Zaal. Toch leek de plechtigheid soms meer op de opening van het politieke werkjaar: wederom trad een minister op als keynote speaker, en nooit eerder was er zoveel aandacht voor de rol van de universiteit voor Nederland en Europa.

De TU/e pakt groots uit voor de Opening Academic Year (OAY) met minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken als keynote speaker. Initieel was ook minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) aangekondigd als spreker tijdens de opening, maar zij blijkt verhinderd. 

Waar de ongeveer 150 bezoekers wel naar kunnen luisteren, is een panelgesprek met Europarlementariër Bart Groothuis, chief technology officer (CTO) van ASML Marco Pieters, CEO van Siemac Maartje van Schagen, burgemeester van Eindhoven Jeroen Dijsselbloem en hoogleraar bij Biomedical Engineering Carlijn Bouten. Daarnaast presenteert studententeam Polar zijn nieuwe Gen 2-auto op het podium. Het thema dit jaar: From curiosity to impact.

Brainport

Europarlementariër Groothuis ziet een simpele oplossing om met een vaak ‘zwak’ genoemd Europa om te gaan. “Als iedereen binnen Europa gewoon gaat werken zoals in Brainport, komt het wel goed”, zegt hij met een lach, doelend op de samenwerking tussen verschillende partijen in de regio. Het tekent het sentiment dat deze middag bij veel sprekers te horen is: de ophemeling van Brainport. 

Ook Berendsen is vol lof erover. “Het is niet alleen een economisch model, maar ook een cultuur: vertrouwen in elkaar hebben en samen elkaars successen vieren. Successen die alleen door samenwerking kunnen worden bereikt.” 

Die samenwerking kan alleen nog wel beter buiten Brainport, vindt burgemeester Dijsselbloem. Hij zou graag zien dat landelijke politici nog meer uit de schaduw van hun eigen partij stappen en beslissingen durven maken voor het landsbelang. 

Veiligheid verbeteren

Minister Berendsen richt zich in zijn keynote vooral op het belang van het versterken van de EU. De wereld is in enkele jaren sterk veranderd. “We hebben te maken met Russische agressie, Chinese concurrentie en een minder voorspelbaar Amerika. De Europese veiligheid verbeteren is dus een van onze grootste taken.” 

En die versterking vraagt om de nodige investeringen, maar ook om innovatie. Daar ziet Berendsen een rol voor de TU/e. “Zonder innovatie is er geen veiligheid. Veiligheid die nodig is voor het behoud van onze welvaart en het beschermen van onze waarden.” 

De CDA-minister prijst vooral de (aankomende) studenten in zijn speech. Hij onderstreept hoe belangrijk hun kennis, kunde en creativiteit voor de toekomst van Nederland en Europa is. “Jullie zijn de leiders van morgen.” 

Op de vraag of hij zo wel genoeg ruimte laat voor de onafhankelijke wetenschappelijke ontwikkeling van het jonge talent, knikt hij vol overtuiging. “Ik onderstreep het belang van hun resultaten, maar die komen er juist als zij hun vrije creativiteit gebruiken. Ze moeten de status quo blijven challengen.” 

Politiek

Wederom een keynote door een minister, net als vorig jaar toen demissionair minister Ruben Brekelmans (Defensie) die voor zijn rekening nam. Waarom geen wetenschapper als hoofdspreker tijdens de opening van het academisch jaar, vraagt Cursor ook aan perswoordvoerder Frans Raaijmakers. 

Die geeft aan dat OAY altijd al een evenement is geweest dat gericht is op de buitenwereld. “In de zaal zitten naast studenten en medewerkers ook veel partners uit de regio. Alles komt hier samen, dan is een externe hoofdspreker ook een logische keuze.”

Rector Lenaerts sluit OAY af met een speech en een concrete oproep aan het TU/e-personeel: kijk eens kritisch naar je agenda. “Welke dingen die erin staan, dragen nou echt bij aan het beter maken van deze universiteit?” 

Daar mag iedereen thuis over gaan nadenken, want vijf seconden later drukt de rector trots op de rode knop en verklaart zij het academisch jaar 2026-2027 voor geopend. 

Alternatieve opening

Ieder jaar vindt in Nederland de Alternatieve Opening van het Academisch Jaar (AOAJ) plaats. Dit is een protestbijeenkomst met onder andere lezingen, discussies en een mars, georganiseerd door vakbonden en actiegroepen tegen de bezuinigingen in het wetenschappelijk onderwijs. Dit jaar vond deze plaats in Groningen en TU/e-hoogleraar Remco Tuinier was erbij. 

Tuinier voelde zich niet helemaal senang bij de politieke insteek van de opening van het academisch jaar op de TU/e. “Het draait om impact maken en ten dienste staan van de maatschappij. Dat is ook belangrijk, maar ik mis echte aandacht voor de inhoud van ons werk: het onderwijs, onderzoek en de onafhankelijkheid van wetenschappers.”

In Groningen genoot Tuinier van de kritische lezingen. “Neem de investeringen die de overheid doet in defensie, om de uitdagingen in de maatschappij te lijf te gaan. Maar waarom niet (ook) investeren in onderwijs? De rechtsstaat staat onder druk, dan moet je juist universiteiten versterken.” 

Tevens stond het onderwerp democratisering van de universiteiten op de agenda. “Spreker Dirk Jan Scheffers (van WO in actie en de Rijksuniversiteit Groningen) stelde dat de Nederlandse universiteiten zeer hiërarchisch en weinig democratisch zijn georganiseerd.”

“Dat zie je bijvoorbeeld terug in de benoemingen en hoe een College van Bestuur verantwoording moet afleggen: enkel aan de Raad van Toezicht. Zoiets zou ik ook graag anders zien en het is inspirerend om te luisteren naar andere wetenschappers die hun inzichten daarover delen.”

Deel dit artikel