- Medewerker
- 7 min
- 24/09/2026
Tekenen of niet? Weerstand en bijval voor nieuwe gedragscode
“Jammer dat we op dit punt zijn gekomen”
Alle medewerkers kregen deze maand een uitnodiging om de gedragscode van de TU/e te ondertekenen. Sommigen zijn blij met de nieuwe code of conduct, terwijl anderen weerstand voelen en nog geen gehoor hebben gegeven aan het tekenverzoek.
De code of conduct maakt aan medewerkers en studenten duidelijk welk gedrag op de TU/e gewenst en ongewenst is. De leden van het College van Bestuur tekenden het document als eersten, bij de interne opening van het academisch jaar. Inmiddels hebben alle medewerkers via personeelssysteem InSite een uitnodiging gekregen om hetzelfde te doen.
Een deel van de medewerkers heeft een handtekening gezet. Sommigen door hem simpelweg gelijk af te vinken in InSite, anderen met enige twijfel, of met kanttekeningen erbij. Ook zijn er TU/e’ers die nog niet getekend hebben, of dat zelfs helemaal niet van plan zijn. Die laatste groep kan een uitnodiging verwachten voor een gesprek met de leidinggevende over de weigering.
Cursor maakte een rondgang om te zien hoe de code of conduct (CoC) – en dan met name het tekenen daarvan – binnen de TU/e-gemeenschap is geland.
Filosoof Christine Boshuijzen-van Burken
“Een dieptepunt”, zo noemt bijzonder hoofddocent Christelijke Filosofie Christine Boshuijzen-van Burken het verzoek aan alle medewerkers om de gedragscode te ondertekenen. Ze gaf er dan ook geen gehoor aan.
“Ik vind dat je ethiek en moraliteit niet juridisch moet maken”, legt ze uit. “In sommige contexten zijn juridische documenten op hun plaats, bijvoorbeeld als je een hypotheek voor je huis afsluit, maar niet voor een gedragscode. Je zegt toch ook niet tegen je kinderen: laten we ondertekenen dat we met elkaar de waarheid gaan spreken.”
Het is volgens haar verondersteld dat je je zo gedraagt. “Gewoon common sense verantwoordelijkheid. Door dit contract-achtig te maken verlies je wederzijds vertrouwen en verantwoordelijkheid.”
Worden eerlijkheid, transparantie en betrouwbaarheid echt beloond binnen de academische wereld? Daar zou het over moeten gaan
Boshuijzen-van Burken erkent dat er binnen de TU/e mensen zijn die ongewenst gedrag vertonen en dat daar wat aan moet veranderen. De oplossing ziet ze echter meer in het veranderen van het systeem, dan het ondertekenen van een gedragscode.
“Worden eerlijkheid, transparantie en betrouwbaarheid echt beloond binnen de academische wereld? Daar zou het over moeten gaan.” Als medewerkers zich misdragen zou de organisatie volgens haar meer moeten durven ingrijpen. “Er zijn gewoon mensen die je niet in je organisatie wil hebben, als ze zich structureel misdragen.”
Tegen de inhoud van de gedragscode heeft de leerstoelhouder overigens niets. “Wie kan daar nou op tegen zijn?” Door hem te ondertekenen zou ze echter iets beloven, wat ze niet kan beloven.
“Ik kan niet tekenen voor iets waarvan ik weet dat ik als mens te feilbaar ben. Ik kan mijn best doen om betrouwbaar, transparant en open te zijn. Maar ik zal er heus een keer op betrapt worden dat niet te doen. En dan? Een gedragscode kan je bij de les houden, maar het is geen garantie.”
Decaan Mark Boneschanscher
Decaan Mark Boneschanscher en zijn medebestuursleden bij de faculteit Chemical Engineering & Chemistry hebben al hun medewerkers ( >830 personen) een mail gestuurd met de oproep de CoC te signeren.
Daarin schrijven ze dat zij als faculteitsbestuur al ondertekend hebben en dat zij op de inhoud ervan mogen worden aangesproken. Slotzin: “We hopen dat we erop kunnen rekenen dat u hetzelfde doet.”
Ik vind dat we als leiding niet alleen moeten uitspreken welke waarden we belangrijk vinden, maar dat we ons daar ook zichtbaar aan moeten verbinden
De decaan tekende niet alleen als goed voorbeeld, maar ook omdat de CoC in zijn ogen simpelweg nodig is. “Ik heb de CoC getekend, omdat ik vind dat we als leiding niet alleen moeten uitspreken welke waarden we belangrijk vinden, maar dat we ons daar ook zichtbaar aan moeten verbinden. Bovendien helpt een heldere gedragscode ons om elkaar – ongeacht positie – aan te spreken op gedrag dat niet past bij de manier waarop we binnen de universiteit met elkaar willen omgaan.’
Toch hoorde Boneschanscher van medewerkers dat zij nog twijfels hebben. “Er zijn mensen die bij mij hebben aangegeven terughoudend te zijn om de code te tekenen. Dat heeft verschillende redenen. Sommigen vinden dat er eerst verbetering aan de top zichtbaar moet zijn, anderen vrezen dat het arbeidsrechtelijke consequenties heeft. Die laatsten zijn bang dat ze juridisch zwakker staan in geval van een conflict waarin ze zelf worden beschuldigd van sociaal onveilig gedrag.”
De decaan heeft overigens niemand gesproken die concreet aangaf dat het probleem van sociale veiligheid alleen aan de top van de organisatie opgepakt moet worden.
Anoniem
Terughoudend om te tekenen is een medewerker die niet met naam en functie genoemd wil worden. (wel bij redactie bekend). Ze is 21 jaar in dienst van de TU/e. Als redenen geeft ze voorvallen uit het verleden en uit de recente tijd.
Ze zegt: “Bij iemand die binnen de TU/e jarenlang een serieuze angstcultuur heeft meegemaakt, roept de sterke nadruk op meldingen, sociale veiligheid en ongewenst gedrag ook ándere gevoelens op: mag ik straks nog wel zeggen wat ik écht denk? Ik ben een direct en uitgesproken iemand, wordt stevige kritiek straks sneller geproblematiseerd? Moet ik al mijn woorden nog meer afwegen?”
Ze vindt het vervelend dat ze als buitenstaander niet kan beoordelen wat er precies speelt bij zaken rond sociale veiligheid op de universiteit, omdat veel wordt afgedaan met verwijzingen naar gevolgde procedures, privacy of vertrouwelijkheid. “Dat kan begrijpelijk zijn en juridisch noodzakelijk, maar het helpt niet altijd om voldoende vertrouwen te creëren bij de medewerkers die er nog rondlopen.”
Ze vindt het daarom logisch om kritisch te kijken naar de vraag of een gedragscode vooral een symbolische maatregel is of onderdeel van een bredere cultuurverandering. “En dit maakt dat ik nog even de kat uit de boom kijk.”
Hoogleraar Nelly Litvak
Hoogleraar Nelly Litvak is blij met de nieuwe gedragscode en ondertekende hem gelijk, omdat ze er in zekere zin zelfs op zat te wachten. “Ik had het nodig, maar het was er niet.” Ze had die gedragscode in haar colleges willen gebruiken.
Nog vóór de nieuwe code of conduct er was, sprak ze namelijk al met studenten in haar college over wat respectvol en verantwoordelijk gedrag voor hen inhield. Als basis daarvoor gebruikte ze de kernwaarden van de universiteit. “We hadden het bijvoorbeeld over op tijd komen, wel of niet openlijk iets anders doen tijdens het college of zomaar opstaan en weglopen terwijl ik aan het praten ben.”
Achteraf vond ze echter dat het nog beter had gekund: “Ik had ze ook moeten vragen welk gedrag ze van míj verwachtten. Ik denk dat ze daar interessante dingen over hadden kunnen zeggen. Het is een gemiste kans. De volgende keer stel ik die vraag ook.”
Als je mensen herinnert aan wat je onder goed gedrag verstaat, dan zijn ze geneigd zich daarnaar te gedragen
Een gedragscode en kernwaarden dragen volgens Litvak bij aan goed gedrag, omdat iedereen over het algemeen goed wil zijn. “Het is een heel bekend fenomeen in de psychologie: als je mensen herinnert aan wat je onder goed gedrag verstaat, dan zijn ze geneigd zich daarnaar te gedragen.”
De code of conduct geeft volgens haar een solide startpunt voor een gesprek. “In plaats van te zeggen: laten we het hebben over goed gedrag, is het makkelijker om te zeggen: we hebben daar al afspraken over. Laten we het hebben over wat die voor ons betekenen.”
Voor de kritiek die sommigen hebben op het verzoek van het College van Bestuur om de gedragscode te ondertekenen, toont Litvak begrip. Ze kan zich voorstellen dat het een gevoel kan geven alsof een afspraak op basis van onderling vertrouwen, verandert in een formeel contract.
“Ik sta zelf achter de code of conduct en vind het daarom geen probleem die te ondertekenen, maar ik snap het punt. Misschien wil het bestuur op deze manier bereiken dat iedereen de gedragscode leest. Dat vind ik wel belangrijk.”
Universitair docent Natalia Sidorova
Veel van wat in de nieuwe gedragscode staat, voelt voor assistant professor Natalia Sidorova als gewoon gezond verstand. “Ik vind het vanzelfsprekend dat we elkaar met respect behandelen, onze verantwoordelijkheid nemen en elkaar aanspreken, mocht dat nodig zijn.”
Ze heeft de gedragscode ondertekend, maar heeft er een dubbel gevoel over. “Ik vind het jammer dat we op het punt zijn gekomen dat het bestuur het nodig vindt ons te vragen de code te ondertekenen.”
Sidorova denkt niet dat ze zich na het zetten van haar handtekening anders zal gaan gedragen. “Ik zou wel op prijs stellen als er duidelijke richtlijnen kwamen, voor hoe je moet handelen wanneer grenzen worden overschreden, zoals laatst gebeurde in een collegezaal (toen een student de nazigroet bracht, red.). Dit blijft in de code heel abstract, wat doe je op zo’n moment?”
ESA-manager Elmer Sachteleben
Elmer Sachteleben, ESA-manager van Mathematics and Computer Science, is naar eigen zeggen zeer gepassioneerd over de CoC. Hij legt uit: “Ik observeer dat de normen en waarden van mensen langzaam wegzakken, zeker in de samenleving maar helaas ook op de universiteit. Steeds meer mensen halen simpelweg de schouders op. Dat staat wat mij betreft gelijk aan het accepteren ervan.”
“Het zou daarom goed zijn, als we onszelf er wat vaker aan herinneren dat we een open en inclusieve community nastreven, waarbinnen iedereen zichzelf kan zijn – ongeacht afkomst, geloof of identiteit. Hierin is geen plaats voor extremisme, vanuit welke hoek dan ook.”
Een stukje ownership en accountability. Wat mij betreft is dit een goed idee
“In de community die we trachten te onderhouden kan over elk onderwerp gesproken en gedebatteerd worden, zolang dat met respect gebeurt. Dat is wat de wetenschappelijke community zo siert, en dat wil ik graag zo houden.”
Een code of conduct is volgens Sachteleben een manier om dit expliciet onder de aandacht te brengen. “Door deze te laten tekenen, laat je mensen erkennen te begrijpen wat voor community men binnenkomt op de TU/e, en daar positief aan bij te dragen. Een stukje ownership en accountability. Wat mij betreft is dit een goed idee.”
Discussie