- De universiteit
- 14/09/2026
Krist Vaesen voorzitter commissie risico-samenwerkingen
Innovatiefilosoof Krist Vaesen is de voorzitter van de nieuwe commissie Verantwoorde Samenwerkingen, meldt de TU/e vandaag. Volgens de universiteit zullen de eerste samenwerkingen in de eerste helft van 2027 beoordeeld worden. Medewerkers en studenten kunnen zich nu registeren voor een pilotsessie over het Moreel Beraad, een denktank die de commissie kan raadplegen.
De commissie Verantwoorde Samenwerkingen is in het leven geroepen na aanhoudende kritiek vanuit de TU/e-gemeenschap en de buitenwereld op samenwerkingen met onder andere Israël, defensie of bedrijven die bijdragen aan de klimaatcrisis. Ook vragen TU/e’ers hun universiteit al langer om duidelijke ethische kaders en richtlijnen voor het aangaan van samenwerkingen.
Voorzitter gevonden
Krist Vaesen is universitair hoofddocent Philosophy of Innovation bij de faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences (IE&IS). Hij maakt deel uit van de onderzoeksgroep Philosophy & Ethics, die onderzoek doet op het snijvlak tussen research, filosofie en innovatie.
Ook is Vaesen medeoprichter van META/e, centrum voor metawetenschap, de wetenschappelijke studie van de wetenschap zelf. Hij heeft publicaties op zijn naam over de voordelen en valkuilen van interdisciplinair onderzoek, onderzoeksintegriteit en oplossingen voor uitval onder promovendi. Vaesen zal zijn onderzoek voortzetten naast zijn rol als voorzitter.
2027 van start
Vaesen zegt ‘zeer content’ met zijn nieuwe rol te zijn op de website van de TU/e.Als voorzitter zal hij casussen behandelen die in het nieuwe beoordelingssysteem als hoog-risicosamenwerking uit de bus komen. Grond hiervoor kunnen ethische of morele dilemma’s zijn, maar bijvoorbeeld ook risico’s op het gebied van kennisveiligheid.
De eerste samenwerkingen zullen volgens de TU/e in de eerste helft van 2027 door het nieuwe beoordelingsproces gaan.
Moreel Beraad
De commissie kan daarnaast gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen aan het College van Bestuur over alle samenwerkingen van de universiteit. Voor gevoelige kwesties kan het een Moreel Beraad inschakelen: een groep medewerkers en studenten die met elkaar ethische dilemma’s afwegen.
De universiteit wil daarvoor stapsgewijs honderd TU/e’ers trainen en stelt daar nu een registratieformulier voor open.
Zoektocht
Vaesen zal meteen op zoek moeten naar andere commissieleden. Voor het einde van dit jaar moeten alle leden benoemd zijn, staat in een vandaag gepubliceerd implementatieplan voor de commissie. Daarin wordt een zorgvuldig gekozen samenstelling benoemd, maar geen exact aantal. Wel wordt er een compositieplan voor de commissie vermeld, dat door Cursor is opgevraagd.
Het initiële plan voor zeven leden stond “niet in steen gebeiteld”, zei commissie-secretaris Andrea Kis in juni tegen Cursor. Kis werd in januari aangesteld om het beoordelingsproces gereed te maken voor toepassing in de praktijk. Om een casus goed te kunnen beoordelen, zou het wenselijker zijn om subcommissies te vormen, met meerdere experts binnen een bepaald vakgebied.
Tot die tijd
Het nieuwe beoordelingssysteem werd eind vorig jaar ontwikkeld door een werkgroep van emeritus-hoogleraar Niek Lopes Cardozo. Hij kreeg de opdracht een commissie op te zetten om gevoelige samenwerkingen te beoordelen. Het resulteerde in een breed beoordelingsproces voor álle academische samenwerkingen van de TU/e met andere partijen.
Tot het nieuwe systeem is ingesteld, komen alle samenwerkingsvoorstellen bij de faculteitsbesturen terecht. Besluiten over contractonderzoek (zogenoemde agreement-based collaborations) met een hoog risico worden gepauzeerd tot het nieuwe proces van start gaat. Alle defensiegerelateerde samenwerkingen blijven getoetst worden door de al bestaande ad-hoccommissie.
Discussie