door

Constructive AI-lignment

18/09/2026

AI gebruiken voor je studie, is dat slim of zelfsabotage? En wat betekent het voor de toetsing? Na UR-lid Oded Raz deelt ook Boudewijn van Dongen zijn visie.

In de onderwijskunde is het een bekend begrip: constructivealignment. Iedere docent weet dat je je leerdoelen, je lesmethode en je testmethode op elkaar af moet stemmen. 

Wat wil je dat de studenten leren? Hoe ga je ze dat bijbrengen? En hoe ga je toetsen of ze dat geleerd hebben? Het zijn de drie kernvragen die docenten zich continu stellen.

Elk vak, elke specialisatie en elke opleiding heeft leerdoelen. Sommige zijn heel specifiek en andere zijn meer overkoepelend, maar een kerndoel voor de TU/e is dat wij studenten willen leren om kritische denkers te worden. 

Kritisch kunnen reflecteren op een complex vraagstuk, een gefundeerd voorstel kunnen doen voor een mogelijke oplossingsrichting en achteraf kritisch kunnen kijken of een oplossing ook daadwerkelijk het probleem oplost. Het zijn de kerncompetenties van een ingenieur.

We wisten jarenlang vrij goed hoe we studenten moeten leren om kritische denkers te worden. Door challenge-based onderwijs, bijvoorbeeld. In elke fase van de opleiding proberen we studenten steeds complexere vraagstukken voor te schotelen waar ze kritisch naar kunnen (en moeten) kijken.

Waar het momenteel misgaat, is in de toetsing. Kritische reflectie wordt vaak getoetst door verslagen te laten opleveren. Helaas blijken studenten geen verslagen meer te willen schrijven. In hun ogen kan AI dit ook. 

Zij geven de vraagstukken die wij ze voorleggen aan CoPilot, Claude of ChatGPT en kopiëren het antwoord. Zij hebben dus niets geleerd, maar ja, als wij niet kunnen bewijzen dat het antwoord van AI komt, dan slagen ze alsnog. 

Voor docenten is hier dus werk aan de winkel. Wij zullen onze toetsen AI-proof moeten gaan maken. Constructive AI-lignment noem ik het maar.

Maar ook voor studenten is hier werk aan de winkel: Stop met het gebruik van AI om ‘punten te sprokkelen’. Je leert helemaal niets als je steeds AI om hulp vraagt. 

En zelfs als je je met AI door je studie heen weet te bluffen, loop je later tegen de lamp, want de werkgevers verwachten kritische ingenieurs. AI aansturen kunnen ze zelf wel, daar hebben ze jou niet voor nodig!

Boudewijn van Dongen is hoogleraar Process analytics aan de TU/e. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Deel dit artikel