Wijlen mijn wetenschappelijke overgrootvader, prof. dr. Fred Steutel, schreef jarenlang een column in Cursor met de kop ‘Effe zeuren’. Op pagina 4 van de Cursor – toen nog een papieren krant – van 10 september 2009 heeft hij het over de ‘branding’ van de TU/e. In dat jaar werd extra ingezet op het aantrekken van buitenlandse studenten. Op dezelfde pagina legt een jonge Maarten Steinbuch uit waarom dat zo belangrijk is. Fred heeft een andere mening.

Fred durfde zijn stukjes scherp in te zetten. Ze werden gedrukt en vervolgens gelezen door de TU/e-community. Het bereik was beperkt en de reacties waren persoonlijk. Een column in Cursor leidt nog steeds zelden tot een uitnodiging van RTL – een LinkedInpost over zelfscankassa’s maakt meer kans – maar mijn laatste column, over het “Numerus fixus circus”, leidde tot heel wat discussie, zowel publiek als privé, en zelfs tot Kamervragen van dhr. Boomsma (JA21).

Dhr. Boomsma stuurt zijn Kamervragen zodanig dat het lijkt alsof er onderscheid gemaakt moet worden tussen Nederlanders en buitenlanders. Dat is expliciet niet wat ik voor ogen heb en daar heb ik hem op aangesproken. Ik ben het eens met Edith Snelders: laten we gastvrij zijn voor internationaal talent. Ik wil wel toevoegen: ‘zonder daarbij ons lokale talent, ongeacht de nationaliteit, buiten de deur te houden’.

De beste reactie op LinkedIn was die van decaan Maarten Merkx. Hij riep leerlingen op om zich aan te melden voor zijn opleidingen – zonder numerus fixus. Ik kan je verklappen dat dat effect heeft gehad. Ik ken ten minste één leerling die nog nooit van de opleiding ‘Medical Sciences and Technology’ had gehoord en nu besloten heeft dat te gaan studeren.

De opleidingsdirecteuren van de fixusopleidingen waren vooral boos om de gebruikte zinsnedes: ‘Helaas. Allemaal afgewezen’. Van afwijzing is immers formeel geen sprake; aanmelders worden op een wachtlijst geplaatst.

Studieplekken worden op volgorde aangeboden en als de aanmelder de plek niet binnen twee weken accepteert, wordt deze aan de volgende op de lijst aangeboden. Leerlingen gaan in de tussentijd hun eindexamens in met onzekerheid en stress: wat is het alternatief, mochten ze toch geen aanbod krijgen?

De bestuurders van de TU/e maakten zich vooral zorgen om imagoschade, maar daarin schuilt een paradox. Als je er immers van overtuigd bent dat je niets verkeerd doet, kun je ook geen imagoschade oplopen als wat je doet naar buiten komt.

De rode draad in alle reacties is echter wel het gevoel dat er iets niet klopt aan ons toelatingssysteem en ik stel graag een oplossing voor, zodat potentiële studenten uit de regio minder snel buiten de boot vallen: organiseer de toelatingstoetsen op de campus en niet online. Zoals Fred al in 2009 schreef: ‘Wij zijn goed bereikbaar per spoor. […] Je kunt zonder overstappen naar Maastricht, Tilburg, Delft, Rotterdam, Utrecht en Amsterdam.’ Zelfs per vliegtuig is Eindhoven goed bereikbaar (maar in het voorjaar van 2027 even niet).

Boudewijn van Dongen is hoogleraar Process analytics aan de TU/e. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.